انقلاب صنعتی چهارم یا صنعت 4.0 با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و اتصال‌پذیری گسترده اشیاء و سیستم‌ها، تصمیم‌گیری بلادرنگ داده‌محور را ممکن ساخته و منجر به هوشمندسازی فرایندها و عملیات می‌شود. در عصر انقلاب صنعتی چهارم، داده‌های تولید شده در بخش‌های متفاوت عملیات به روشی هوشمند، انعطاف‌پذیر و هماهنگ جمع‌آوری شده و با بلادرنگ این داده‌ها، تطبیق چابک با شرایط عملیاتی و بهینه‌سازی مبتنی بر تحلیل داده محقق می‌شود.  در نتیجه، تمامی صنایعی که با هدف ارتقاء اتصال‌پذیری، بهینه‌سازی، شفافیت و انعطاف‌پذیری به سوی صنعت 4.0 به درستی گام برمی‌دارند، از تحولات شگرف ناشی از آن از منظر کیفیت، ایمنی، زمان ورود به بازار و عرضه محصولات، ارتقاء تجربه شرکا، تأمین‌کنندگان و در نهایت مشتریان بهره می‌برند.

انقلاب صنعتی چهارم[1]، در سراسر جهان در حال تکامل است. در این مقاله چشم اندازی از انقلاب صنعتی چهارم و فراتر از آن معرفی می‌شود که با مشارکت یکپارچه‌ی فناوری ارتباطات (CT)[2]، فناوری اطلاعات (IT)[3] و فناوری عملیات (OT)[4]، یعنی مشارکت CIOT[5] بنا نهاده شده است. لذا در این مقاله با مرور سه انقلاب صنعتی قبلی، استدلال می‌شود که برتری انقلاب صنعتی چهارم در مقایسه با انقلاب‌های صنعتی قبل از آن، داشتن ویژگی کلیدی مشارکت فناوری‌های ارتباطات، اطلاعات و عملیات است. به طور خاص، فناوری ارتباطات یک پیش‌نیاز اساسی در انقلاب صنعتی چهارم محسوب می‌شود که باعث اتصال همه‌جایی عناصر صنعتی می‌شود و پُلی بین دنیای فیزیکی و دنیای مجازی ایجاد می‌کند. نقش فناوری اطلاعات در انقلاب صنعتی چهارم، در حقیقت دامنه‌ی گسترده‌ی پلتفرم‌هایی است که به جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، تجزیه و تحلیل یکپارچه‌ی داده‌های جمع‌آوری شده توسط حسگرها می‌پردازند. همچنین فناوری عملیات در انقلاب صنعتی چهارم، به نقش تمام عناصر صنعتی که به طور مستقیم مسئول پابرجا بودن مشاغل و کارخانجات هستند، اتلاق می‌شود. بنابراین با هدف ایجاد یک صنعت هوشمندتر و دوست‌دار انسان، تاثیرات مشارکت فناوری‌های ذکر شده یا همان CIOT را در انقلاب صنعتی چهارم بررسی خواهیم کرد. علاوه بر این، چالش‌های فنی هموار کردن راه برای مشارکت CIOT با تأکید بر حوزه فناوری ارتباطات مورد بحث قرار می‌گیرد. در نهایت، نقشه‌ی راه انقلاب صنعتی چهارم و فراتر از آن رونمایی می‌گردد.

در دنیای پرشتاب امروز، سازمان‌ها ناگزیرند برای باقی‌ماندن در میدان رقابت، به سمت دیجیتال‌سازی حرکت کنند. تحول دیجیتال نه تنها به عنوان یک ابزار برای بهبود عملیات داخلی و ارائه خدمات بهتر به مشتریان مطرح می‌شود، بلکه به عنوان یک راهبرد کلان برای تحول سازمانی نقش ایفا می‌کند. با تغییر رفتار مشتریان و نیازهای بازار، سازمان‌ها باید به‌سرعت خود را با فناوری‌های نوین همگام کرده و مدل‌های کسب‌وکار خود را بازآفرینی کنند. این مقاله به بررسی مسیر سازمان‌ها در ورود به دنیای دیجیتال و ایجاد و توسعه سرویس‌های دیجیتال پرداخته و راهبردهای مدیریتی لازم برای موفقیت در این مسیر را تشریح می‌کند.

چکیده: امروزه، نقش تحول دیجیتال در شکل‌دهی بخش عمده‌ای از اقتصاد بر کسی پوشیده نیست. یکی از پیشران‌های اصلی این تحول، ارائه خدمات دیجیتال مبتنی بر فناوری‌های توانمندساز نظیر هوش تجاری[1]، هوش‌مصنوعی[2]/یادگیری ماشین[3]، بلاکچین، فناوری ابری[4]، شبکه مبتنی بر نرم‌افزار[5]، شبکه نسل پنجم موبایل[6]، دوقلوی دیجیتال[7]، واقعیت مجازی[8] و افزوده[9] است که به‌‎منظور پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع مشتریان توسعه یافته‌اند. همچنین، بسیاری از پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تا دهه آینده، اقتصاد دیجیتال با رشد چشمگیری مواجه خواهد شد و تقریباً تمامی جنبه‌های زندگی بشر و درنتیجه کیفیت آن از این رشد متأثر خواهند شد. در این راستا، فناوری اینترنت اشیاء[10] امکان سفارشی‌سازی بیشتر تجربیات کاربران را فراهم می‌کند. دستگاه‌های متصل به هم، داده‌ها را گردآوری کرده و شرکت‌ها این داده‌ها را برای بهبود استراتژی‌های توسعه بازار پردازش می‌کنند. شرکت‌ها می‌توانند به‌ کمک داده‌های حاصل از دستگاه‌های IoT برای برنامه‌ریزی تولید و بازاریابی محصولات و خدمات خود اقدام کنند. هوش مصنوعی نیز با ارائه پیشنهادات هوشمند، تجربه کاربری را بهبود بخشیده و تعاملات را تسهیل می‌کند. این فناوری همچنین موجب تغییر دینامیک ارتباطات و ایجاد تحولات عمیق در روش‌های تعامل با فناوری و اطلاعات شده است. از سوی دیگر، 5G به‌عنوان بستر شبکه ارتباطاتی مدرن بهبودهای چشمگیری مانند افزایش نرخ انتقال داده‌ها، کاهش تأخیر و افزایش ظرفیت برای اتصال همزمان به تعداد زیادی از دستگاه‌ها را به ارمغان آورده است. این فناوری‌ها با ارائه سرعت‌های بالاتر و کیفیت اتصال بهتر، زیرساخت‌های موبایل را انعطاف‌پذیرتر و پاسخ‌گو به نیازهای مشتریان ساخته، تجربه‌های جدیدی برای کاربران فراهم کرده و زندگی مشتریان و کسب‌وکارها را متحول ساخته‌اند.

اپراتورهای مخابراتی در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری عظیمی برای توسعه شبکه 5G داشته‌اند. اما هنوز در کسب درآمد از آن موفق عمل نکرده و با چالش‌هایی همچون مدل‌های بازگشت سرمایه نامشخص و ابهام در نحوه نقش‌آفرینی مواجه هستند. از طرفی، با توجه به گسترش کسب‌وکارهای دیجیتال و تنوع گسترده انواع خدمات داده‌محور، دسترسی به داده‌ها از چالش‌های کلیدی کسب‌وکارها به شمار می‌رود و نظام حکمرانی در آن‌ها عملکرد مناسبی نداشته و هنوز هم در بسیاری از موارد سازوکار مشخصی برای اشتراک‌گذاری داده‌ها دیده نشده است. این در حالی است که اپراتورهای مخابراتی صاحبان گنج عظیمی از داده‌ها و همچنین APIها هستند و در صورتی که بتوانند از روش‌های سنتی تجارت خود عبور کرده و راهبردهای نوین تبادل APIها و داده‌های شبکه خود را برگزینند می‌توانند از فرصت ایجاد شده بهره‌مند شده و بازده قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌هایشان در حوزه 5G به‌دست آورند. در این مقاله به‌طور مشخص به ظرفیت بالقوه APIهای شبکه در ایجاد فرصت‌های درآمدزایی نوین برای اپراتورهای مخابراتی پرداخته و نقشه‌راهی برای بهره‌مندی حداکثری از این فرصت‌ ارائه می‌شود.

تحول دیجیتال، به طور قابل توجهی بر حوزه‌های مختلف زندگی شخصی، اجتماعی و اقتصادی تأثیر می‌گذارد و از نظر بسیاری به عنوان مهم‌ترین تحول دهه‌های اخیر تلقی می‌شود. فناوری‌های صنعت 4.0 به‌عنوان محرک‌ها یا توانمندسازهای کلیدی تحول دیجیتال در نظر گرفته می‌شوند. در این مقاله، در مورد این‌که چگونه این فناوری‌ها به‌عنوان پیش‌نیاز، محرک‌ و توانمندساز باعث ایجاد پایداری محیطی و اجتماعی، رشد و تنوع شرکت‌ها، سفارشی‌سازی انبوه محصولات، یکپارچه‌سازی زنجیره تامین، افزایش کیفیت حکمرانی و ایجاد نوآوری‌ در تحول دیجیتال می‌شود، بحث می‌گردد. چالش‌های مربوط به پذیرش و اجرای موثر فناوری‌های صنعت 4.0  در تحقق تحول دیجیتال نیز بیان می‌گردد.