توسعه کاربردهای نوین حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند متاورس نیازمند توسعه فناوریهایی همچون هوش مصنوعی است. درعینحال موتور محرک توسعه هوشمصنوعی، زیرساختهای شبکههای جدید مخابراتی 6G است. متاورس از یک منظر اساساً فرآیند مجازیسازی و دیجیتالسازی دنیای واقعی است که 2 بخش متا (به معنی ماورا) و ورس (یا همان Universe به معنای جهان) را شامل میشود. این مفهوم برای اولین بار در سال 1990 وارد ادبیات جهانی شد. در آینده نزدیک انسانها قادر خواهند بود با پوشیدن لباسهای مخصوص (دستکش، عینک و …) وارد متاورس شده و قدم زده و با دیگران تعامل کنند درست همانطور که در دنیای واقعی تعامل دارند. متاورس فناوری است که دنیای مجازی و حقیقی را یکپارچه میکند و برای این منظور از فناوریهای زیادی از جمله تحلیل دادههای بزرگ، فناوریهای تعاملی، پردازش ابری، هوش مصنوعی، زنجیره بلوکی، 5G/6G، دوقلوهای دیجیتال و … استفاده میکند. با حضور و فراگیری آن تغییرات بسیاری در اقتصاد، نوآوریهای بشری، فرهنگ عمومی مردم، سبک زندگی و ساختار شهرها ایجاد خواهد شد. با توجه به فراگیری هرروزه این فناوری و در نتیجه اهمیت درک این موضوع، در این گزارش ابتدا حوزههای مرتبط با متاورس و اپراتورهای مخابراتی، سپس آخرین پیشرفتهای حوزه AR/VR/MR[1] و محاسبات فضایی و پس از آن به بررسی ابعاد فنی 6G و هوش مصنوعی و نقش آنها در توسعه کاربردهای نوین پرداخته خواهد شد. در ادامه متقابلاً نقش هوش مصنوعی در شبکههای 6G نیز بررسی خواهد شد. در نهایت برخی کاربردهای احتمالی و کاربردهای کنونی متاورس که با کمک شبکههای 5G/6G میسر شدهاند نیز معرفی میشوند.
کلماتکلیدی: هوش مصنوعی، 6G، متاورس، AR/VR/MR، پردازش لبهای
مقدمه
متاورس یکی از عوامل کلیدی در انقلاب صنعتی پنجم[2] بهشمار میآید. تحقق صنعتی این فناوری میتواند به تحقق انقلاب صنعتی پنجم کمک شایانی نماید، اگرچه این مسیر با چالشها و فرصتهای زیادی مواجه خواهد شد. در مرجع [1] با عنوان متاورس در انقلاب صنعتی پنجم، چالشها، منافع و رویههای پیشروی متاورس صنعتی در انقلاب صنعتی پنجم مطرح شده است که بهصورت خلاصه در شکل 1 نشان داده شده است.
شکل 1: چالشها، منافع و رویههای پیش روی متاورس صنعتی در انقلاب صنعتی پنجم [1]
با توجه به شکل 1، یکی از رویههای اصلی در توسعه متاورس صنعتی در انقلاب صنعتی پنجم، زنجیره بلوکی است. دنیای متاورس دنیای بدون کنترل مرکزی خواهد بود. تحقق چنین دنیایی نیازمند تحقق تبادلات مالی توزیعشده بدون کنترل مرکزی مبتنی بر ارزهای دیجیتال است. در این ساختار رمزارزهای مبتنی بر زنجیره بلوکی بایستی قابل تبدیل به ارزهای جهانی مختلف و قابل معامله در فضای متاورس باشند. یک چارچوب مفهومی برای یکپارچهسازی زنجیره بلوکی در متاورس صنعتی در شکل 2 نشان داده شده است.
دیگر رویه پر اهمیت توسعه متاورس صنعتی، نیاز به توان پردازشی بالا است. این امر منجر به پررنگ شدن اهمیت موضوعاتی نظیر توسعه شبکههای مخابراتی 6G با تاخیر بسیار پایین، پردازش کوانتومی، هوش مصنوعی و الگوریتمهای یادگیری ماشین میشود. تجربه متاورس به معنای واقعی نیازمند دستیابی به توان پردازشی بسیاربالاتر، پهنای باند بالا (Tbps) و تاخیر تبادل داده بسیار کم (کمتر از 0/1 میلیثانیه) خواهد بود. این موارد حتی با وجود 5G نیز قابل تضمین نیستند و بسیاری کاربردهای پیشرفته در متاورس نیازمند استقرار 6G و استفاده از هوش مصنوعی خواهد بود.
شکل 2: ساختار لایهای زنجیره بلوکی در متاورس و ذینفعان هر لایه [1]
از طرف دیگر 6G قابلیتهای جدیدی خواهد داشت که به تناسب مشخصات کاری آن موردنیاز هستند. برای نمونه به جهت پیچیدگی بالای شبکه 6G، تنظیم، پیکربندی و انطباق آن با شرایط بهصورت دستی عملاً غیرممکن خواهد بود. به همینجهت ETSI[3] اخیرا دو زیرگروه ZSM[4] و ENI[5] را بهمنظور تمرکز بر استفاده از ML[6] و DL[7] در مدیریت و ساماندهی منابع شبکه به صورت خودکار با هوش مصنوعی، ایجاد کرده است. هدف اصلی این دو کارگروه افزودن المان هوش مصنوعی به تکتک اجزای شبکه 6G به منظور ایجاد قابلیت سازماندهی خودکار و ارتقا، بهروزرسانی و بهینهسازی خودکار در آن است. پردازش کوانتومی از دیگر ابزارهایی است که میتواند به توسعه 6G کمک چشمگیری نماید. حل بیدرنگ[8] بسیاری از مسائل بهینهسازی در 6G به کمک سیستمهای پردازشی موجود دشوار بوده و پردازش کوانتومی میتواند راهگشای این موضوع باشد. بنابراین توسعه شبکههای 6G در کنار چالشهایی که دارد، برای تامین نیازهایی از قبیل تاخیر بسیار بسیار کم (برای کاربردهای حیاتی)، پهنای باند بسیار زیاد (برای کاربردهایی مانند حضور از راهدور هولوگرافیک) و توان پردازشی بالا (برای پاسخ به نیازهای پردازشی در لبه) امری حیاتی خواهد بود.
در این مقاله بهصورت خلاصه رویهها و فناوریهای کلیدی تاثیرگذار در تحقق کاربردهای نوین، بررسی خواهد شد. سپس بهطور ویژه نقش B5G/6G در تحقق یک تجربه همهجانبه و توسعه خدمات نوین مانند حضور از راه دور هولوگرافیک (HT[9])، متاورس و اینترنت اشیا لمسی بررسی خواهد شد.
شکل 3: فناوریهای اصلی توانمندساز در متاورس [2]
فناوریها و رویههای کلیدی در توسعه کاربردهای نوین
متاورس یکی از کاربردهای نوینی است که امروزه اپراتورهای مخابراتی میتوانند ارائه دهند. متاورس نقطه تقاطع دنیای دیجیتال و فیزیکی است که شامل یک فضای مجازی اشتراکی، عینکهای واقعیت مجازی، تجهیزات سرپوش، هدستهای واقعیت مجازی چشمی است. کاربران میتوانند در بستر اینترنت از طریق تلفن همراه یا مچبند هوشمند به آن دسترسی پیدا کنند.
محاسبات فضایی، دیجیتالسازی فعالیتهای اشیا، انسانها، ماشینها و موقعیتها به منظور تسهیل و بهبود فعالیتها و تعاملات است که از ترکیب سه فناوری AR/VR/MR[10] در دنیای سهبعدی بهدست میآید. در شکل 3 فناوریهای اصلی توانمندساز متاورس به صورت خلاصه به نمایش درآمدهاند که عبارت هستند از هوش مصنوعی، بینش کامپیوتری، اینترنت اشیا، محاسبات فضایی و شبکههای 5G/B5G/6G. هوش مصنوعی مهمترین موتور محرک متاورس محسوب میشود که انواع مختلفی از روشهای یادگیری را مانند یادگیری عمیق، تقویتشده، یادگیری تحتنظارت و فاقدنظارت استفاده خواهد کرد. بینش کامپیوتری برای کاربردهای مختلفی مانند بازسازی صحنهها، شناسایی اشیا، شناسایی رخدادها و تخمین حرکتها میتواند استفاده شود. اینترنت اشیا زنجیره گستردهای از کاربردها و تجهیزات را شامل میشود که میتوانند به توسعه متاورس کمک شایانی نمایند. محاسبات فضایی دایره گستردهای از کاربردها را میسر میسازد و شبکههای5G و 6G بستر مخابرات امن، سریع و قابل اطمینان را برای تبادل دادهها ارائه خواهند کرد.
بر اساس تعریف ارائه شده توسط جوامع علمی، MR به نوعی ترکیبی ازAR و VR است که به کاربران اجازه میدهد با المانهای مجازی در محیطهای فیزیکی تعامل داشته باشند. در شکل 4 ارتباط بین محاسبات فضایی و AR/VR/MR نشان داده شده است.
شکل 4: ارتباط بین محاسبات فضایی و AR/VR/MR
متاورس این امکان را میدهد که بتوان از مزایای زنجیره بلوکی برای حفاظت از قانون کپیرایت محتوای تولید شده توسط کاربران استفاده نمود. همچنین زنجیره بلوکی میتواند عمومیت VR را، بهوسیله ترکیب آن با رمزارزها و بهدنبال آن افزایش سودآوری برای کاربران، افزایش دهد. توسعه 6G سبب میشود که برقراری تماسهای باکیفیت هولوگرافیک در مرزهای فیزیکی بر روی امواج زیرمیلیمتری در باند تراهرتز با تاخیر بسیار کم میسر گردد. باوجود کیفیت سرویس مورد انتظار از سیستم مخابرات باند تراهرتز، این سیستم همچنان با مشکل تضعیف شدید انتشار و جذب توسط مولکولهای آب به جهت فرکانس بسیار بالای کاری روبرو است. به همین جهت این سرویس تاکنون صرفاً برای مخابرات داخل ساختمانها موثر بوده است.
حضور از راه دور هولوگرافیک نیازمند جابجایی حجم عظیمی از دادههای تصاویر دو و سه بعدی خواهد بود که بسته به روش به کار رفته برای عکسبرداری و انتقال داده، حجم داده انتقالی میتواند متفاوت باشد. برای نمونه یک هولوگرام در صورت استفاده از روشهای ابر نقطهای[11] حدود 5/0 تا 2 گیگابیت برثانیه ترافیک داده تولید خواهد کرد، در حالی که یک هولوگرام با سایز بزرگ ممکن است چند ترابیت در ثانیه ترافیک ایجاد نماید.
برای امنیت داده در کاربردهای AR/VR ضروری است که بتوان یک ساختار توزیع شده قابلاعتماد در بین چند نود ایجاد نمود تا اشتراک داده در حجم عظیم تضمین گردد. پردازش تصاویر و ویدئوها در AR/VR نیازمند ذخیرهسازی و پردازش محلی حجم عظیمی از دادهها در سرورهایی نزدیک به محل حضور کاربران میباشد، که این توان پردازشی با استقرار پردازش لبهای در 5G/6G میسر خواهد شد.
در شکل 5 ساختاری 7 لایه برای توصیف نقش هوش مصنوعی در معماری متاورس نشان داده شده است. در پایینترین سطح لایه زیرساخت را داریم که شامل زیرساختهای نرمافزاری و سختافزاری موردنیاز جهت پردازش و ارتباطات هوشمصنوعی است. لایه بعد، لایه ارتباطی متاورس با کاربر است. در این لایه استفاده از ابزارهای هوشمصنوعی برای ارتقای حس و تجربه ارتباطی مشتری صورت میپذیرد. بهعنوان مثال، استفاده از NLP[12] برای ترجمه دستورات به عملکردهای اجرایی، ترجمه زبانهای مختلف به همدیگر یا حتی استفاده از واسط ارتباطی مغز با کامپیوتر برای افراد ناتوان و … میتواند به کسب تجربه ارزشمند برای مشتری کمک شایانی نماید. لایه بعدی لایه ساختار توزیع شده است که در آن به کمک هوش مصنوعی میتوان قراردادهای هوشمند توسعه داده و درآمد حاصل را منصفانه توزیع کرد. همچنین این امر موجب ارتقای تجربه کاربری مشتریان میشود. لایه بعدی محاسبات فضایی است که تحقق دنیای مجازی و تبدیل آن به ساختاری تاحد امکان واقعی را رقم میزند. NVIDIA’s Omniverse و Spatial IOدو نمونه از جهانهای دیجیتال هستند که در آنها کوشیدهاند با استفاده از هوش مصنوعی، دنیایی دیجیتال با اشیایی تا حد امکان واقعی خلق نمایند. سه لایه پایانی به کاربردهای هوشمصنوعی در ارتقای اقتصاد دیجیتال، شبکههای اجتماعی و مدیریت تعاملات افراد با سایر افراد با مدل فکری و رفتاری مشابه و نیز ارائه پیشنهادهای هوشمندانه برای جلب رضایت اختصاصی کاربران اشاره دارند.
بنابر آنچه گفته شد، هوش مصنوعی در لبه یکی از مهمترین نیازهای تحقق متاورس خواهد بود. که توسعه آن نیازمند قابلیتهای گسترده شبکههای مخابراتی پیشرفته خواهد بود. گرچه کاربردهای متاورس کنونی نیاز به پهنای باند زیادی ندارند و تاخیر و پهنای باند قابل ارائه توسط 5G کفایت میکند، لیکن برای تحقق برخی کاربردهای ماموریت محور[13] و کاربردهایی مانند تصاویر واقعی هولوگرافیک 3بعدی، پهنای باند بسیار بیشتر و تاخیر بسیار کمتر نیاز خواهد بود که 6G قادر به تامین آن است.
از طرفی هوش مصنوعی نیز نقش شایانی در توسعه حداکثری قابلیتهای شبکه 6G خواهد داست. استفاده از هوشمصنوعی برای شناسایی کاربران فعال، تخصیص بهینه منابع رادیویی، زمانبندی تخصیص، مدیریت توان، پیشبینی تحرک احتمالی کاربران و مسیرهای حرکت ایشان، تخمین ترافیک مصرفی کاربران در نقاط مختلف و برنامهریزی برای تضمین کیفیت سرویس به تناسب پیشبینیهای انجام شده، پیشبینی کانالهای موردنیاز، مدیریت طیف فرکانسی و … همگی نمونههایی از این کاربردها هستند.
شکل 5: معماری 7 لایهای متاورس برای توصیف نقش هوش مصنوعی در آن [2]
خدمات 6G در توسعه متاورس
شبکه 6G هوشمندی بینظیر و توان محاسباتی بسیار بالا بههمراه قابلیت تبادل داده بیسیم با سرعت بسیاربالا در هوا، فضا، دریا و خشکی فراهم خواهد کرد. خدمات 6G بهصورت یک ساختار مش بیدرنگ[14] از دنیای سایبری و فیزیکی تعریف میشوند که تمرکز خاصی بر تعامل بین دنیاهای فیزیکی، دیجیتال و بیولوژیک دارند و کاربردهای آن برخلاف گذشته که دادهمحور بودند، انسانمحور خواهند بود. در ساختار 6G هوشمندی در لبه با تکیه بر یادگیری عمیق/ماشین بر روی تجهیزات کاربران بهصورت توزیع شده و امکان استفاده از هوش مصنوعی در یک ساختار توزیع شده فراهم خواهد شد [2].
در متاورس، ارتباطات حسی/لمسی و عصبی با نمایش هولوگرافیک یکپارچه تقویت خواهد شد. در مقایسه با سیستمهای 5G، 6G باند فرکانسی تراهرتز را استفاده خواهد کرد که امکان تبادل داده با نرخ 1Tbps با تاخیر انتها به انتهای کمتر از 0/1 میلیثانیه را فراهم خواهد کرد. همچنین 6G مخابرات با تاخیر بسیارپایین و قابلیت اطمینان بسیار بالای 99/9999999% (eRLLC[15]) را فراهم خواهد کرد.
پشتیبانی از هولوگرامهای چندبعدی، نرخ داده بسیار بالا که قادر به پشتیبانی از ارسال پیامهای چندرسانهای HDR 360◦ با کیفیت 4K/8K، تاخیر بسیار پایین با دقت بسیار بالای مورد نیاز در پرینت سهبعدی، حضور از راه دور و بازیهای چندکاربره و پشتیبانی از دوقلوی دیجیتال در انقلاب صنعتی پنجم برخی خدمات پیشنهادی 6G هستند که به ایجاد تجربه بالا برای مشتریان کمک خواهند کرد. علاوه براین خدمات 6G با پشتیبانی هوشمصنوعی، یادگیری فدرال، شکست محاسبات و یادگیری تقویتی عمیق توزیعشده قادر به مدیریت ازدحام شبکه و بهبود تجربه مشتری خواهد بود.
خدمات جدیدی که در 6G ارائه خواهند شد همگی موتور محرکی برای توسعه متاورس خواهند بود. مخابرات باند وسیع ارتقا یافته (uMBB[16]) پهنای باندی بسیار وسیعتر در اختیار کاربران قرار میدهد. مخابرات نوع ماشین بسیار فشرده (uMTC[17]) امکان ارائه خدمت همزمان به تعداد بسیار بیشتری از کاربران در یک نقطه را فراهم خواهد کرد. مخابرات بسیار بسیار دقیق (uHPC[18]) با قابلیت مکانیابی دقیق کاربران ارتباطی با قابلیت اطمینان بسیار بالاتر را فراهم خواهد کرد. در 6G با ایجاد قابلیت مخابرات ماهوارهای پوشش 3 بعدی توسعه یافته (e3DC[19]) ایجاد خواهد شد که به کاربران اجازه اتصال به شبکه در هر نقطه از کره زمین را خواهد داد.
استقرار خدمات جدید مانند متاورس نیازمند دسترسی تجهیزات هوشمند به یک چارچوب پردازشی توزیعشده است تا بتوان فناوریهایی از قبیل پردازش توزیع شده و یادگیری فدرال را تسهیل نمود. 6G، مخابرات پردازش محور[20] را با توزیع منابع پردازشی در نزدیکی کاربران در دستور کار خود قرار خواهد داد تا کاربران به منابع پردازشی کافی در نزدیک خود دسترسی داشته باشند. مخابرات محتوا محور[21] از دیگر قابلیتهای شبکه 6G است که برای ارائه خدمات uMBB در تبادل دادههایی مانند معماری شبکه و پهنای باند کمک ویژهای خواهد کرد و کاربردهای متاورسی که نیاز به تبادل محتوایی مانند محتوای فیزیکی (موقعیت کاربر، ارتباطات اجتماعی و تحرکپذیری) از این موضوع بهرهمند خواهند شد. 6G ارائه منظم و به ترتیب خدمات uHPC براساس مشخصات و اولویت رخدادهای عادی، اضطراری و یا فاجعهبار را تضمین خواهد کرد و این امر به تضمین کیفیت خدمات مشتریان منجر خواهد شد.
علاوه بر خدماتی که بهصورت مشخص در بالا بدانها اشاره شد 6G قادر است ترکیبی از این سرویسها برای تضمین کیفیت محصولاتی که نیازمندیهای مشخص کیفیت سرویس دارند که با شبکه 5G قابل تامین نیست، ارائه نماید.
Tactile Internet of Things و اهمیت شبکههای مخابراتی پیشرفته
نسل بعدی و توسعه یافته اینترنت اشیا TI[22] خواهد بود، که شامل ارتباطات انسان به انسان (H2H[23]) و ماشین به ماشین ([24]M2M) می شود و بهصورت کاملاً بلادرنگ ارتباط بین صنایع، جوامع، مشاغل و موارد مهم ارتباطی را برقرار خواهد کرد.
در این راستا، سازمان جهانی مخابرات (ITU[25]) یک شبکه اینترنتی را تعریف کرده است که در آن تاخیر به میزان کمتر از یک میلی ثانیه و دارای قابلیت اطمینانی 99/99999 درصدی با امنیت بسیار بالا (ULLRC) خواهد بود. ایده سازمان جهانی مخابرات این است که TI یک “انقلاب شگرف در زمینه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی” به ارمغان خواهد آورد [3].
اینترنت همراه موبایل، این امکان را به کاربران میدهد که در حین حرکت، مبادله داده و فایلهای چند رسانه داشته باشند. مرحله بعدی IoT، ارتباط تجهیزات هوشمند با یکدیگر خواهد بود. اما TI نسل انقلابی بعدی خواهد بود که بتوان تجهیزات IoT را در دنیای واقعی و به صورت بلادرنگ کنترل کرد.
TI قابلیتهایی را در ابعاد جدید به ارتباطات H2H خواهد داد تا با Tactile وHaptic که در ادامه تعریف میشوند، با انقلابی که در حوزه ارتباطات M2M به وجود میآید، به راحتی بتوان این تجهیزات را کنترل نمود.
درباره TI این استدلال مطرح میشود که با استقرار آن، انسانها ضعیف و ماشینها قوی خواهند شد، اما واقعیت این است که ماشینها بجای اینکه جای انسانها را بگیرند، برای آنها مکملی قابل و توانمند خواهند شد. با افزایش قدرت ماشینها، باید ورودی (آموزش و یادگیری) انسانها نیز رشد موثر داشته باشد.
به طور مفهومی تمام احساسات انسانها میتوانند با ماشینها ارتباط برقرار کنند، فناوریهای جدید نیز قابلیتهایی ایجاد و پرورش خواهند داد تا این ارتباط بهوسیله TI انجام گیرد. TI قابلیت تبادل Haptic Interaction را به همراه بازخورد بصری فراهم خواهد کرد. مفهوم Haptic ارتباط نزدیکی با حس لامسه دارد، بخصوص اینکه درک و بکارگیری آن اشیا با استفاده از لمس و تصورات خواهد بود. تصورات حسی[26] به معنای موقعیت نسبی اعضای بدن فرد، قدرت و میزان تلاش او در حرکت است. این بازخورد بصری[27] فقط شامل تعاملات سمعی و بصری نخواهد بود، بلکه، سیستم رباتیک قابل کنترل بلادرنگ و همچنین رباتهای فعال کننده، یعنی رباتهایی که میتوانند یک حرکتی را ممکن سازند، دربرخواهد گرفت.
برای نیل به سیستمهای فنی که بتواند چنین محیطی را برای تعامل با انسان فراهم کند، این تجهیزات باید به سرعت زمان واکنشهای طبیعی انسان دست پیدا کنند. بنابراین، تاخیر انتها به انتهای یک میلی ثانیه برای کاربردهای TI ضروری به نظر میرسد. همچنین شبکهای که این شرط را فراهم میکند، باید به اندازه بسیار زیادی قابلیت اطمینان داشته باشد تا بسیاری از این وظایف حساس را از راه دور انجام دهد و دارای زیرساختی ارزان قیمت جهت فعالسازی شرایط گفته شده باشد. در نتیجه نیاز به شبکه نسل پنجم بهعنوان زیرساخت اصلی خواهد بود تا نیازمندیهای گفته شده را فراهم کند [4].
TI چندین فناوری را هم در حوزه شبکه و هم در سطح کاربرد با هم تلفیق خواهد کرد. در حاشیه، اینترنت اشیا و رباتها قابلیتهای جدید را فعال خواهد کرد، محتوا و دادهها از طریق یک شبکه نسل پنجم مبادله خواهد شد، در حالی که هوشمندی، در نزدیکترین نقطه به کاربر انتهایی برای بهبود تجربه کاربری و از طریق پردازش لبهای انجام خواهد شد. در سطح کاربرد، اتوماسیون، رباتیک، حضور از راه دور[28]، AR، VR و هوش مصنوعی همگی نقش مهمی بازی خواهند کرد [5].
تاخیر انتهابهانتها و قابلیت اطمینان بالا دو المان اساسی در تحقق TI هستند که نسلهای قبل 5G تاخیر بیش از 25ms و قابلیت اطمینان بسیار پایین ارائه مینمودند. در 5G تاخیر به کمتر از 10ms رسید و قابلیت اطمینان افزایش یافت ولی هنوز تاخیر انتها به انتهای کمتر از 1ms و اطمینان 99/99999% قابل تحقق نبود و این امر خود نیاز به استقرار 6G را بیشتر نمایان ساخت. این امر با بهکارگیری سه فناوری پردازش لبه، مجازیسازی توابع شبکه و شبکهسازی نرمافزاری محقق خواهد شد [6].
نتیجهگیری
متاورس دنیای جدید برای ارتباط بین انسان و ماشین خواهد بود. فضایی که در آن تصاویر هولوگرافیک، حضور از راه دور و کنترل اشیا از راه دور با قابلیت اطمینان بالا و تاخیر بسیار اندک قابل تحقق است. AR/VR بهعنوان نسخههایی اولیه از دنیای متاورس در حال حاضر در جهان رایج و مورد استفادهاند. نیازمندیهای چنین خدماتی اغلب با قابلیتهای ارائه شده توسط 5G پاسخ داده خواهد شد. لیکن تحقق کامل متاورس به مفهوم واقعی نیازمند استقرار شبکهای با تاخیر انتهابهانتهای کمتر از 1ms خواهد بود که قابلیت اطمینان از مرتبه 99/99999% ارائه نماید و پهنای باند بسیار بالا برای پوشش تعداد بسیار زیادی کاربر در یک منطقه کوچک با تحرک بالای کاربران ارائه کند. چنین ساختاری ما را نیازمند توسعه 6G خواهد کرد و چنانکه اشاره شد TI بهعنوان یک خدمت دیگر پیشرو در آینده برای تحقق کامل نیازمند 6G خواهد بود. 6G با استفاده از مخابرات باند تراهرتز، پردازش توزیعشده و هوش مصنوعی در نزدیکی لبه شبکه و بسیاری فناوریهای دیگر خواهد کوشید که پارامترهای کیفی موردنیاز جهت تحقق کامل این مفاهیم را در اختیار کاربران بگذارد.
منابع
[1] D. Mourtzis, “The Metaverse in Industry 5.0: A Human-Centric Approach towards Personalized Value Creation.,” Encyclopedia ,Vol. 3, p. 1105–1120, 2023.
[2] W. G. J. W. H. L. C.-M. C. Zefeng Chen, “Metaverse for smart cities: A survey,” Internet of Things and Cyber-Physical Systems, Vol. 4, p. 203–216, 2024.
[3] R. A. Neeraj Kumar, “A smart contract-based robotic surgery authentication system for healthcare using 6G-Tactile Internet,” Computer Networks, Vol. 238, https://doi.org/10.1016/j.comnet.2023.110133, 2024.
[4] F. A. D. ,. S. A. K. ,. S. R. ,. S. D. K. D. ,. P. B. MUHAMMAD ZAWISH, “AI and 6G Into the Metaverse: Fundamentals, Challenges and Future Research Trends,” IEEE Open Journal Of the Communication Society ,Vol. 5 , pp. 730-780, 2024 .
[5] H. Ning et al., “A survey on the metaverse: The state-of-the-art, technologies, applications, and challenges,” IEEE Internet Things J., Vol. 10 No 16. pp. 14671–14688, 2023.
[6] X. C. M. Z. a. N. K. F. Tang, “The roadmap of communication and networking in 6G for the metaverse,” IEEE Wireless Commun, Vol. 30 No. 4, pp. 72-81, Aug. 2023.
پینوشت
[1] Augmented Reality, Virtual Reality, Mixed Reality
[2] Industry 5.0
[3] European Telecommunications Standards Institute
[4] Zero-Touch Service Management
[5] Experiential Networked Intelligence
[6] Machine Learning
[7] Deep Learning
[8] Real-Time
[9] Holographic telepresence
[10] Augmented Reality, Virtual Reality, Mixed Reality
[11] Point cloud techniques
[12] Natural Language Processing
[13] Mission Critical
[14] Real-Time
[15] Extremely reliable low latency communications
[16] Ultra mobile broadband
[17] Ultra-massive machine-type communication
[18] Ultra-high precision communication
[19] Extended 3-dimensional coverage
[20] Computation-centric communication
[21] Context-driven communications
[22] Tactile Internet
[23] Human to Human
[24] Machine to Machine
[25] International Telecommunication Union
[26] Proprioception
[27] Visual feedback
[28] Telepresence
