لیست مقالات

رصد فناوری

اتوماسیون سیستم‌های پشتیبانی شبکه و عملیات با کمک هوش مصنوعی مولد

چکیده: سیستم‌های پشتیبان عملیات[1] عضوی اساسی در شبکه‌های مخابرات سیار هستند که وظیفه آن‌ها پایش و هماهنگی مشتریان، خدمات، منابع، فرآیندها و فعالیت‌های شبکه است. با توجه به رشد روزافزون شبکه‌ها و فرآیندهای فناوری اطلاعات و از طرف دیگر، افزایش پیچیدگی و بالا رفتن مقیاس شبکه‌های مخابراتی، نیاز به یک انقلاب در سیستم‌های عملیات شبکه و هوشمندسازی و اتوماسیون آن امری اجتناب ناپذیر است. در این میان، می‌توان با تکیه بر توانمندی‌های فناوری نوظهور هوش مصنوعی مانند مقیاس‌پذیریِ آن به تقویت و اتوماسیون سیستم‌های پشتیبان عملیات پرداخت. در حال حاضر، هوش مصنوعی و اتوماسیون در سیستم‌های پشتیبان شبکه به عنوان دو بال کاملاً هماهنگ برای تقویت و بهبود فرآیندهای شبکه‌های مخابراتی عمل کرده و عملیات مخابراتی را به کمک فرآیندهای فناوری اطلاعات نوین به اکوسیستم‌های کارآمد، انعطاف‌پذیر و هوشمند تبدیل می‌سازند. در این مقاله به بررسی نقش هوش مصنوعی در اتوماسیون سیستم‌های پشتیبانی عملیات و مزایای آن پرداخته می‌شود.

امنیت سایبری

مدیریت امنیت، ریسک و قابلیت اعتماد در هوش مصنوعی

امروزه از هوش مصنوعی در کاربردهای بسیار متنوعی همچون شهر هوشمند، سلامت هوشمند، تولیدات کارخانه‌ای هوشمند، دنیای مجازی و متاورس بهره‌گیری می‌شود. به‌طوری که گسترش استفاده از این ابزار نگرانی‌های جدی در زمینه ریسک‌ها، امنیت و قابلیت اطمینان در استفاده از آن ایجاد کرده است. با وجود توسعه روزافزون هوش‌مصنوعی نگرانی‌های ایجاد شده در استفاده اخلاقی از آن و نیز نگرانی‌های ناشی از عملکرد قابل فهم برای انسان مانع استفاده کامل از قابلیت‌های آن شده است. کاهش نگرانی‌ها و ایجاد اطمینان بیشتر جهت استقرار گسترده سامانه‌های مبتنی بر هوش ‌مصنوعی نیازمند یک چارچوب قانونمند خواهد بود. یکی از سودمندترین راه‌کارهای تضمین قابلیت اطمینان و اعتماد به سیستم‌های هوش مصنوعی اتکای به چارچوب مدیریت امنیت، ریسک و اعتماد هوش مصنوعی (AI TRiSM) است. این چارچوب اگرچه به تازگی معرفی شده است، توانسته است در حوزه‌های مختلف نوآوری‌های کسب‌وکارها و جامعه بسیار موثر واقع شود.

اینترنت اشیاء

فناوری‌ها و رویه‌های کلیدی در توسعه کاربردهای نوین

توسعه کاربردهای نوین حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند متاورس نیازمند توسعه فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی است. درعین‌حال موتور محرک توسعه هوش‌مصنوعی، زیرساخت‌های شبکه‌های جدید مخابراتی 6G است. متاورس از یک منظر اساساً فرآیند مجازی‌سازی و دیجیتال‌سازی دنیای واقعی است که 2 بخش متا (به معنی ماورا) و ورس (یا همان Universe به معنای جهان) را شامل می‌شود. این مفهوم برای اولین بار در سال 1990 وارد ادبیات جهانی شد. در آینده نزدیک انسان‌ها قادر خواهند بود با پوشیدن لباس‌های مخصوص (دستکش، عینک و …) وارد متاورس شده و قدم زده و با دیگران تعامل کنند درست همان‌طور که در دنیای واقعی تعامل دارند. متاورس فناوری است که دنیای مجازی و حقیقی را یکپارچه می‌کند و برای این منظور از فناوری‌های زیادی از جمله تحلیل داده‌های بزرگ، فناوری‌های تعاملی، پردازش ابری، هوش مصنوعی، زنجیره بلوکی، 5G/6G، دوقلوهای دیجیتال و … استفاده می‌کند. با حضور و فراگیری آن تغییرات بسیاری در اقتصاد، نوآوری‌های بشری، فرهنگ عمومی مردم، سبک زندگی و ساختار شهرها ایجاد خواهد شد. با توجه به فراگیری هرروزه این فناوری و در نتیجه اهمیت درک این موضوع، در این گزارش ابتدا حوزه‌های مرتبط با متاورس و اپراتورهای مخابراتی، سپس آخرین پیشرفت‌های حوزه AR/VR/MR[1] و محاسبات فضایی و پس از آن به بررسی ابعاد فنی 6G و هوش مصنوعی و نقش آن‌ها در توسعه کاربردهای نوین پرداخته خواهد شد. در ادامه متقابلاً نقش هوش ‌مصنوعی در شبکه‌های 6G نیز بررسی خواهد شد. در نهایت برخی کاربردهای احتمالی و کاربردهای کنونی متاورس که با کمک شبکه‌های 5G/6G میسر شده‌اند نیز معرفی می‌شوند.

شبکه های مخابراتی

متاورس، 5G و نقش اپراتورهای مخابراتی در توسعه و کسب درآمد از آن

از زمانی که فیسبوک به متا تغییرنام داد، توجه به حوزه متاورس افزایش چشم‌گیری یافت و سوالاتی در باب کاربردهای احتمالی آن مطرح شد. پیش‌بینی شده است که متاورس با ظهور فناوری‌ها، کاربردها و قابلیت‌های جدید، انقلاب بعدی اینترنت را ایجاد نماید. متاورس می‌تواند نحوه فکر و کارکردن ما را تغییر دهد. براساس گزارش منتشر شده از مکنزی، متاورس می‌تواند ارزشی بالغ بر 5 تریلیون دلار تا سال 2030 ایجاد نماید. کسب‌وکارهای مختلف می‌کوشند تا تاثیر متاورس بر صنایع مربوطه را ارزیابی نمایند و با توجه به اینکه اپراتورهای موبایل ارائه‌کنندگان نسل آتی تجربه دیجیتال هستند، باید از فرصت‌های شگرفی که متاورس در اختیار می‌گذارد نهایت استفاده را بنمایند. در این گزارش ابتدا به بررسی حوزه‌های مرتبط با متاورس و اپراتورهای تلکام پرداخته و سپس توضیح خواهیم داد که چرا اپراتورهای موبایل باید در ایجاد تجربیات جذاب در متاورس بکوشند و چطور باید آن را کامل کنند. همچنین، ساختار لایه‌ای متاورس و جایگاه و نقش اپراتورها در لایه‌های مختلف متاورس مورد بررسی قرار گرفته و  پیشنهاداتی برای آمادگی اپراتورها و انتخاب پلت‌فرم‌هایی به منظور کسب درآمد ایشان ارائه خواهد شد.

اینترنت اشیاء

نیروی کار تقویت‌شده متصل (ACWF) و انقلاب صنعتی پنجم

نیروی کار کنونی در حال حاضر با وجود رشد و توسعه گسترده فناوری اطلاعات به‌قدر کافی از این ابزارها برای ارتقای بازدهی عملکرد استفاده نمی‌کند. نیروی کار متصل تقویت شده (ACWF[1]) در واقع یک استراتژی برای بهینه‌سازی ارزش آورده حاصل از نیروی کار است. ACWF از ابزارهای هوشمندسازی جهت تحلیل دقیق نیروی کار استفاده می‌کند تا به‌واسطه آن به کارکنان سازمان کمک و راهنمایی کند تا بتوانند تجربیات بیشتری کسب کنند، مهارت‌های شخصی را فرا گیرند و آرامش بیشتر داشته باشند. ACWF می‌کوشد با یکپارچه‌سازی فناوری‌های پیشرفته شامل هوش‌مصنوعی، ارتباطات بی‌وقفه شبکه، واقعیت مجازی/تقویت‌شده[2]، رباتیک و قطعات الکترومکانیکی در کنار کارگران توانایی‌های ایشان برای انجام وظایف خود را ارتقا دهد. ACWF نتایج عملکرد کسب وکار سازمان را بهبود بخشیده و نتیجه مثبتی برای ذینفعان مختلف ایجاد خواهد کرد. گارتنر پیش‌بینی کرده است که تا پایان سال 2027 معاونان فناوری اطلاعات در سراسر دنیا با استفاده از ابتکار راهبردی نیروی کار متصل تقویت شده برای افزایش توانایی و رقابت‌پذیری بیش از 50% نقش‌های کلیدی در سازمان استفاده خواهند کرد. فرآیند تولید محصولات، یک دسته از وظایف مستقل از هم نیست که هر یک را بتوان به یک ربات هوشمند تخصیص داد، انسان‌ها برای انجام وظایفی از قبیل توسعه محصولات پیشرفته، کنترل و نظارت بر فرآیندهای تولید، رفع مشکلات احتمالی و اجرای عملیات‌های پیشرفته موردنیاز خواهند بود. در این مقاله برآنیم که نشان دهیم چگونه فناوری‌های تقویتی می‌توانند به نیروهای کاری در تقویت قابلیت‌های انسانی ایشان کمک کرده و آینده‌ صنایع را مولد و در عین حال در دسترس‌تر، فراگیرتر و پایدارتر نمایند. توسعه 5G، با ایجاد امکان دسترسی به سرعت بیشتر و تاخیر کمتر، امکان ایجاد همکاری بی‌درنگ، تجربه‌های AR/VR همه‌جانبه و ارتباط بی‌وقفه بین تجهیزات IoT[3] را فراهم خواهد کرد و این امر هرچه بیشتر مرزهای بین فضای کاری دیجیتال و فیزیکی را برای دستیابی به بهره‌وری و انعطاف بیشتر در فضای کار فراهم خواهد کرد. 

رصد فناوری

سیم‌کارت روند تحول آن و آخرین  پیشرفت‌ها در همراه اول

رشد سریع اینترنت اشیا و ظهور مفهوم اشیا متصل خودکار تحولی شگرف در حوزه تجهیزات متصل و کاربردهای آن‌ها ایجاد کرده است. اینترنت اشیای خودکار (AIoT[1]) شبکه‌ای از تجهیزات متصل است که بدون دخالت انسان تصمیم‌گیری و اقدام می‌کنند. اتصال تجهیزات IoT به شبکه‌های قدیمی اختصاصی (مانند Zigbee/SigFox/Lora) و پیکربندی آن‌ها با روش‌هایی مانند پیکربندی دستی و یا به‌روزرسانی از راه دور (OTA[2]) پرخطا و بعضاً ناایمن بوده و پاسخگوی کاربردهای نوین مانند AIoT نخواهند بود. این در حالی است که، استقرار 5G با قابلیت ارایه URLLC[3] و MMTC[4] امکان اتصال امن بسیار گسترده این تجهیزات به شبکه‌های مخابرات سلولی را فراهم کرده است. به موازات توسعه شبکه‌های مخابرات سلولی، eSIM[5] به‌عنوان راه‌‌کاری امن و انعطاف‌پذیر برای مدیریت هویت و تسهیل اتصال تجهیزات IoT معرفی شده است. به کمک eSIM و به واسطه ابزار RSP[6] می‌توان یک سیستم آماده‌سازی بدون‌تماس[7] از راه‌دور با کمک استاندارد GSMA OTA و پروتکل‌های IoT-Safe ایجاد نمود. eSIM با هدف حذف سیم‌کارت و کاهش فضای اشغالی بر روی بورد اصلی گوشی و تجهیزات متصل معرفی شد. با پیشرفت فناوری متخصصان به این نتیجه رسیدند که حتی چیپ eSim را نیز با پردازنده اصلی گوشی ترکیب کرده و در یک بخش مطمئن داخل پردازنده اصلی، عملکرد سیم‌کارت را ایجاد نمایند که مفهوم iSIM[8] متولد شد. چالش‌های استفاده از OTA برای پیکربندی از راه‌دور تجهیزات شامل احتمال خطای بالا به جهت تعدد پیامک‌های موردنیاز ارسالی منجر به معرفی نسخه پیشرفته آن یعنی OTA پیشرفته گردید که بر روی بستر داده (HTTPS) به تبادل داده می‌پردازد. این فناوری برای اولین بار در کشور و در معاونت فناوری اطلاعات همراه اول بومی‌سازی شد. در این مقاله به معرفی مختصر مفاهیم سیم‌کارت و پیشرفت‌های مرتبط با آن پرداخته و آخرین دستاوردها و پروژه‌های انجام شده در این حوزه در همراه اول معرفی می‌شوند.

پردازش کوانتومی

مروری بر پردازش کوانتومی و کاربردهای آن در صنعت مخابرات

پردازش کوانتومی که در آن از Qubit به جای Bit برای پردازش واحدهای اطلاعاتی استفاده می‌شود، ابزاری است که می‌تواند تحولی شگرف در خدمات و محصولات اپراتورهای مخابراتی ایجاد نماید. افزایش شگرف توان پردازشی که در نتیجه پردازش کوانتومی حاصل می‌شود، در ترکیب با هوش‌مصنوعی و پردازش لبه‌ای[1] می‌تواند کمک شایانی در ارائه خدمات نوین مخابراتی باشد. توان پردازشی بالا با فراهم آوردن پردازش بهینه وضعیت شبکه، بهینه‌سازی هوشمند و انطباق با نیاز مشتری، ارائه بهترین سرویس ممکن در هر شرایط برای مشتری را ممکن می‌سازد. البته همان‌قدر که پردازش کوانتومی می‌تواند در ارائه خدمات با کیفیت موثر باشد، در سوی دیگر ماجرا نیز می‌تواند تهدید جدی برای حمله و آسیب به شبکه باشد. بسیاری از الگوریتم‌های رمزنگاری کنونی در حضور پردازش کوانتومی بی‌ارزش و ناتوان خواهند شد و سبب می‌شود نیاز به الگوریتم‌های رمزنگاری پساکوانتومی مطرح گردد. به همین جهت اپراتورهایی که قادر به تضمین امنیت مشتریان خود نباشند با چالش فرار مشتری به اپراتور رقیب و جریمه‌های مالی قانونی روبه‌رو خواهند شد.در این مقاله چالش‌ها و مزایای بهره‌گیری از پردازش کوانتومی برای اپراتورهای مخابراتی مورد بررسی قرار گرفته و به شکل خاص به مزایای استفاده از پردازش کوانتومی در بهبود کاربردهای هوش‌مصنوعی در راستای بهبود و تضمین کیفیت سرویس شبکه پرداخته می‌شود.

اینترنت اشیاء

مروری بر معماری‌های مرجع اینترنت اشیاء صنعتی

اینترنت اشیاء صنعتی IIoT با پایش از راه دور، تحلیل هوشمند و کنترل فرآیندهای صنعتی، منجر به ایجاد تحول و ظهور انقلاب صنعتی چهام شده است. دنیای صنعت در مراحل اولیه پذیرش فناوری اینترنت اشیاء صنعتی و پیاده‌سازی راه حل‌های آن دچار چالش خواهد بود. بنابراین، نیاز به رفع چالش‌های پدیدار شده در این حوزه وجود دارد. از این‌رو، پژوهشگران، معماری‌های IIoT مبتنی بر لایه‌های معماری مختلف و فناوری‌های نوظهور برای یکپارچه سازی انتها به انتهای سیستم‌های IIoT را پیشنهاد داده‌اند. در این مقاله، سه معماری مرجع IIoT پذیرفته شده را به صورت مفصل مورد بررسی قرار می‌دهیم و مقایسه‌ای بین آن‌ها ارائه خواهیم داد.

فضای ذخیره سازی ابری (Cloud)

افزایش قدرت انقلاب صنعتی چهارم با محاسبات ابری

در عصر تحول دیجیتال، انقلاب صنعتی 4.0 به عنوان یک الگوی انقلابی ظهور کرده است که عملیات تجاری را از طریق ادغام فناوری‌های پیشرفته بازتعریف می‌کند. این مقاله اصول بنیادی انقلاب صنعتی 4.0 و رابطه آن با رایانش ابری را بررسی می‌کند. همچنین در معماری در حال تحول صنعت 4.0 عمیق شده و نقش محوری را که رایانش ابری در امکان پذیر کردن آمیختگی یکپارچه سیستم‌های فیزیکی و دیجیتال ایفا می‌کند، برجسته می‌شود. در این مقاله چالش‌ها و چشم‌انداز این ادغام با تاکید بر نیاز به امنیت داده‌ها، مدیریت ماهرانه زیرساخت‌های ابری پیچیده و قابلیت همکاری بین دستگاه‌ها و سیستم‌های متنوع نیز بررسی می‌شود. علاوه بر این، برنامه‌های کاربردی دنیای واقعی ارائه می‌شود که تأثیر عملی ترکیب صنعت 4.0 و رایانش ابری را در بخش‌های مختلف مانند تولید، مدیریت زنجیره تامین، مراقبت‌های بهداشتی و کشاورزی به نمایش می‌گذارد. در آینده، انتظار داریم ادغام این دو فناوری ادامه یابد و با هم‌افزایی محاسبات لبه‌ای ، شبکه‌ 5G، فناوری بلاک چین ، قابلیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی و مدل‌های ابری ترکیبی تکامل یابد. هم افزایی انقلاب صنعتی 4.0 و رایانش ابری نویدبخش تحول در تولید است و سبب توسعه صنایع و افزایش بهره‌وری در حوزه‌های مختلف صنعت خواهد شد.

اینترنت اشیاء

جایگاه ردیاب‌‌‌‌ هوشمند در انقلاب صنعتی چهارم

در این مقاله به بررسی کاربردها و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری تعبیه شده در انواع ردیاب هوشمند می‌‌‌‌پردازیم. ویژگی اصلی این دستگاه‌‌‌‌ها اندازه‌‌‌‌گیری مولفه‌‌‌‌های مربوط به موقعیت جغرافیایی حامل و انتقال آن از طریق پروتکل‌‌‌‌های اینترنت اشیاء صنعتی به سرور می‌‌‌‌باشد. دلیل بکارگیری واژه هوشمند در نام‌‌‌‌گذاری این دستگاه، قابلیت افزودن و تنوع بخشی آن با انواع حسگرها و عملگرهای مورد نیاز برای مانیتورینگ و کنترل سطح بالای انواع حامل‌‌‌‌ در ورتیکال‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف می‌‌‌‌باشد. در انقلاب صنعتی چهارم مبحث پایش و مدیریت هوشمند اجسام متحرک برای هوشمندسازی صنایع حائز اهمیت است. غالبا ردیاب‌‌‌‌ها وابسته به صنعت و محدوده ردیابی برای استفاده از زیرساخت‌‌‌‌های محلی، زمینی یا ماهواره‌‌‌‌ای طراحی می‌‌‌‌شوند. البته ممکن است با توجه به تنوع کاربرد و مصالحه‌‌‌‌ی بین قیمت و ویژگی‌‌‌‌های مورد نیاز توانایی ردیابی به روش‌‌‌‌های مختلف نیز امکان‌‌‌‌پذیر باشد.

پیمایش به بالا