علیرغم پیشرفتهای شگرفی که در راستای تجزیهوتحلیل دادههای پیچیده صورت گرفته است، همچنان بسیاری از رویکردها و برنامهریزیهای راهبردی سازمانها توسط مدیران ارشد صنعت وابستگی قابل تأملی به تجربه و شهود دارد، اما این رویکرد بهدلیل عدم قطعیتهای بسیاری که در بازار کسبوکار نظیر تقاضای فزاینده مشتریان وجود دارد، بسیار مخاطرهآمیز محسوب میگردد. لذا انتظار میرود جهت تصمیمگیریها و برنامهریزیها در فضای کسبوکار نامطمئن امروزی، از منابع در اختیار به منظورآزمایش، نوآوری و تصمیمگیری بهموقع بدون افزایش احتمال خطا یا عدم انطباق با نیاز بازار بهره گرفته شود. با این اوصاف دوقلوی دیجیتالی به عنوان یک فناوری جهت ایجاد تعامل بین دنیای دیجیتالی و دنیای فیزیکی با بهرهگیری از سرویسها و راهکارهای دیجیتالی موجود در دنیای امروز نظیر حسگرها، تجزیه و تحلیل دادهها، اینترنت اشیا و … معرفی میگردد و یک نمایش دیجیتالی از محیط، زیرساختها و عملکرد اپراتورها بهصورت بلادرنگ ارائه میکند. همچنین دوقلوی دیجیتالی با ظهور در تلکام و شبکههای مخابراتی قادر خواهد بود تا پتانسیلهای افزایش کارایی عملیاتی شبکه، بهبود خدمات مشتری و رشد بازار را فراهم آورد و توسعه و پیشرفت آن در اپراتورهای تلکامی تحولی دیجیتالی به منظور قرارگیری در مسیر انقلاب صنعتی چهارم ایجاد خواهد کرد. در این نوشتار ابتدا به نقش دوقلوی دیجیتال پرداخته، سپس روند طراحی، اجزای مختلف و فناوریهای کلیدی دوقلوی دیجیتال عنوان میگردد و درنهایت پیشروی این فناوری نوظهور در بستر انقلاب صنعتی چهارم مورد بررسی قرار میگیرد.
کلیدواژه: انقلاب صنعتی چهارم، دوقلوی دیجیتال، صنعت تلکام، تحول دیجیتال
مقدمه
پیادهسازی انقلاب صنعتی چهارم و ارزشآفرینی در آن در گرو پیشبرد اهداف تحولات دیجیتال سازمان در ورتیکالهای مختلف بوده و نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه با درنظرگیری بازگشت سرمایه بلندمدت است. همچنین در توسعه این امر سوالاتی در مورد زمان سرمایهگذاری، موارد بهکارگیری سرمایهگذاری (یعنی امیدوارکنندهترین موارد استفاده) و نحوه سرمایهگذاری (یعنی کدام فناوریها آن ارزش وعده داده شده را ممکن میسازد) نیز مطرح میشود که پاسخدهی به آنها نیازمند تفکر و تصمیمگیریهای راهبردی است. با توجه به استانداردها و انتظاراتی که در نسل پنجم مخابرات بیسیم نظیر بهبود طیف، انرژی، تأخیر و … ارائه شده است، به طور طبیعی بخش مهمی از ارتباطات و فرآیندهای تلکامی پیرامون انقلاب صنعتی چهارم خواهد بود.
5G به دلیل کاربردهای گستردهای که در صنایع مختلف دارد، میتواند امکانات بسیاری را برای خدمات رسانی به صنایع فراهم کند. در مقایسه با نسلهای قبلی، 5G سریعتر، ایمنتر و قابل اعتمادتر خواهد بود. اما در برخی صنایع، با سرمایهگذاری مناسب در فناوریهای جدید نمیتوان انتظار عملکردی چابک از آن داشت و این چالش پیشرو ناشی از عدم شفافیت کامل در فناوریهای جدید و کاربردهای عملی 5G است. با این اوصاف برای بسیاری از بازیگران در صنایع کلیدی رویکرد قانعکنندهای برای سرمایهگذاری در فناوری و جایگزینی آنها با زیرساختهای موجود که هنوز نسبتاً خوب عمل میکند، وجود ندارد. به همین دلیل، دوقلوی دیجیتال به عنوان یک ابزار نوظهور معرفی میشود تا با این رویکرد وندورها و توسعهدهندگان را قادر سازد پیشبینی و درک کنند که چگونه با بهرهگیری از زیرساختهای موجود خود، به کارآمدترین حالت عملیاتی دست پیدا کنند [1].
دوقلوی دیجیتال به عنوان یک راهکار برای چالشهای تصمیمگیری و نوآورانه در صنعت تلکام در حال ظهور است و با هدف ایجاد نسخههای مجازی از مشتریان، محصولات، فرآیندها و منابع با بهرهگیری از یکپارچهسازی دادهها و ارزیابی آن در سناریوهای مختلف در حوزههای مختلف کاربردی در تلکام، از فروش و بازاریابی گرفته تا افزایش ظرفیت و مدلسازی زنجیره تامین به کار گرفته میشود. با توجه به شکل 1 براساس تحقیقات صورتگرفته در Mordor Intelligence، ورتیکال خط تولید، هوافضا و صنعت خودرو در پذیرش دوقلوی دیجیتال یک روند تهاجمی را دنبال میکنند. در این گزارش صنعت تلکام در دستهبندی «کاربردهای دیگر» در نظر گرفته شده است. براساس این گزارش، بازار دوقلوی دیجیتال در سال 2020 به 7.63 میلیارد دلار رسیده است و پیشبینیهای صورتگرفته نشان از انفجاری در نرخ رشد ترکیبی سالانه 35.01 درصد برای سالهای 2021 تا 2026 به میزان 46.08 میلیارد دلار تا سال 2026 است.
شکل 1: درآمد جهانی دوقلوی دیجیتال در حال افزایش است. جهشهای بزرگی تا سال 2026 مشاهده میشود [2]
نقش دوقلوی دیجیتال در انقلاب صنعتی چهارم
دوقلوهای دیجیتال یک اصطلاح کاملاً جدید نیست و در سالیان گذشته به عنوان یک ویژگی کاملا برجسته پیرامون انقلاب صنعتی چهارم در نظر گرفته شده است. با ورود به انقلاب صنعتی چهارم و تحولات دیجیتالی، برنامهریزیها و سیاستگذاریهای راهبردی شکل جدیدی به خود گرفته است و رویکرد شکلگرفته بیانگر یک حرکت جهانی به سمت یک عصر هماهنگی است، لذا با وجود این بستر دوقلوهای دیجیتال به عنوان ابزاری برای فعالسازی و توانمندسازی تحولات دیجیتالی در حال ظهور بهشمار میرود.
در حال حاضر پذیرش فناوریهای جدید مانند هوش مصنوعی، اتوماسیون، اینترنت اشیا و محاسبات لبهای، شروع به کمک به شرکتها در استفاده کارآمدتر از دادههای خود برای بهینهسازی فرآیندها و یافتن روشهای جدید خلق ارزش کرده است، اما بسیاری از این فناوریها نیاز به سرمایهگذاری قابل توجهی دارند و مشتریان در صدد هستند تا فرصتهای پیش رو را قبل از سرمایهگذاری درک کنند. این در حالی است که کشف آنها بدون سرمایهگذاری اولیه دشوار به نظر میرسد. در نهایت با شرایط موجود دوقلوهای دیجیتال در نگاه اولیه میتوانند شرکتها را قادر به درک بیشتر در مورد داراییها و فرآیندهای خود کنند و فرصتهایی را که توسط این فناوریهای نوظهور به وجود میآیند، قبل از سرمایهگذاری در آنها بررسی و تحلیل کنند.
در کنار مزیتهایی که برای دوقلوی دیجیتال در انقلاب صنعتی چهارم بیان گردید، تاکنون برای درک و فهمی یکپارچه برای دوقلوی دیجیتال اجماعی ایجاد نشده است. عدهای بر این باور هستند که دوقلوی دیجیتال از یک فلسفه وجودی گستردهای برخوردار است، بهطوری که فرایندها و عملکردهای سازمانها و شرکتها به سمت یک تحول جدید مبتنی بر محوریت دادهها در حال حرکت است. در واقع در سالیان اخیر از دوقلوی دیجیتال به عنوان رویکردی داده محور برای مدیریت، کنترل و تحلیل دادههای حاصل از ارزیابی سازمان در نظر گرفته میشود و درنهایت این مهم سبب شکلگیری بینشها و پیشبینیهایی برای داراییها و فرایندهای آنها در ورتیکالهای مختلف میگردد. با اشاره به شکل 2، نشان داده میشود که چگونه داده از قلمروهای فیزیکی استخراج گردیده و توسط دوقلوی دیجیتال مدلسازی میشود و بدین صورت، بستری برای ایجاد تعامل بین کاربر و ماشین شکل میگیرد، به نحوی که سازمانها و شرکتها میتوانند از دادههای واقعی حاصلشده از داراییهای مدلسازیشده استفاده کنند [1].
دوقلوی دیجیتال یک خط تولید
همانطورکه در قسمتهای قبل بیان گردید، دوقلوی دیجیتال یک پلتفرم به شمار میرود که برای جمعآوری، تحلیل و نمایش دادههای حسگر و دادههای مربوط به فرآیند فیزیکی در دنیای واقعی بهکار میرود، بهطوریکه این پلتفرم با استفاده از دادههای حسگر و تحلیلهای دوقلوی دیجیتال، بهصورت خودکار اجرا میشود و از این طریق میتوان روندها و رویکردهای عملیاتی غیرطبیعی یا نادرست در سیستم مرتبط را شناسایی کرد، به عنوان مثال با اشاره به شکل 3 در یک سیستم خط تولید، یک مدل از فرایند خط تولید در دنیای واقعی به همراه نمایش دیجیتالی آن به تصویر کشیده شده است و دوقلوی دیجیتال بهعنوان یک جایگزین مجازی به کار گرفته شده است، بهطوریکه از این طریق میتوان بهطور دقیق دریافت چه اتفاقی در خط تولید در سطح کارخانهها بهصورت بلادرنگ رخ میدهد. از این رو هزاران حسگر در تمامی بخشهای خط تولید توزیع شده و با استفاده از آنها دادهها با ابعاد مختلفی جمعآوری میگردند. این دادهها شامل ویژگیهای رفتاری ماشینآلات در نقش تولیدکنندگی (نظیر ضخامت، رنگ، کیفیت، سختی، گشتاور، سرعت، و غیره) و شرایط محیطی در خود کارخانهها است. سپس دادههای بهدستآمده به وسیله دوقلوی دیجیتال تجمیع میگردد. در ادامه دادهها بهصورت پیوسته مورد تجزیهوتحلیل قرار میگیرد و درنهایت تغییراتی در ساختار و فرآیندهای خط تولید ایجاد میگردد تا بهبود عملکرد را بهدنبال داشته باشد. درنهایت این رویکرد سبب میشود تا تعاملی بین دنیای فیزیکی و دنیای دیجیتال ایجاد گردد. با توجه به شکل 3، مدل دوقلوی دیجیتال از پنج جزء حسگر[1]، داده[2]، ادغام[3]، تحلیل، دوقلوی دیجیتال و محرکها[4] است. حسگرها از طریق پروتکلهای ارتباطی با ارسال دادههای محیطی و عملیاتی ارتباط بین دنیای فیزیکی و دیجیتالی ایجاد میکنند و لذا از این طریق دوقلوی دیجیتال دادههای مربوط به فرآیند فیزیکی در دنیای واقعی را ضبط میکنند، علاوه بر دادهای تولید شده توسط حسگرها، میتوان دادههای سازمانی نظیر [5]BOM، گزارش شکایات مشتری و … را نیز در عملکرد و کارایی دوقلوی دیجیتال تأثیرگذار برشمرد و با بهرهگیری از این نوع دادهها به خروجیهای بهینهتری دست یافت. از این طریق، در نیمه دیجیتالی دوقلوی دیجیتال میتوان روندهای نادرست و غیرطبیعی نسبت به شرایط بهینه ارزیابیشده سیستم در دنیای واقعی را شناسایی کرد. در نهایت بر اساس شناساییهای صورتگرفته، با استفاده از محرکها بهعنوان اجزایی در دنیای فیزیکی اقداماتی را جهت بهبود عملکرد انجام داد. [3].
دنیای فرایندها و اهداف فیزیکی و دوقلوی دیجیتال متناظر آن بسیار پیچیدهتر از آن است که بتوان با یک مدل یا چارچوب منفرد آن را نشان داد، اما آنچه انتظار میرود کیفیت یکپارچه، جامع و تکرار شونده جفتسازی دنیای فیزیکی و دیجیتالی است که از این بستر میتوان فرآیند واقعی ایجاد یک دوقلوی دیجیتال را آغاز کرد.
شکل 2: سه قلمرو اصلی دوقلوی دیجیتال [1]
معماری مفهومی دوقلوی دیجیتال
معماری مفهومی دوقلوی دیجیتال در شکل 4 به تصویر کشیده شده است و یک دید گسترده و دقیق از اجزایی که شامل مدل دوقلوی دیجیتال فرآیند تولید است به خواننده منتقل میسازد. این ساختار مفهومی میتواند بهترین گزینه برای ایجاد درک مناسب از روند 6 مرحلهای طراحی و بهروزرسانی دوقلوی دیجیتال در نظر گرفته شود، لذا در ادامه به معرفی هر مرحله پرداخته میشود.
شکل 3: مدل دوقلوی دیجیتال فرایند تولید [3]
ایجاد
این مرحله[6] شامل تجهیز پروسههای فیزیکی با حسگرهاست که ورودیهای حیاتی و شرایط محیطی را اندازهگیری میکنند. اندازهگیریها به دو دسته تقسیم میشوند: 1) معیارهای ارزیابی فیزیکی داراییها و محصولات و 2) دادههای خارجی و محیطی. این اندازهگیریها به پلتفرم دوقلوی دیجیتال منتقل شده و توسط سیستمهای مختلف تقویت میشوند تا به عنوان ورودی برای تحلیل در دوقلوی دیجیتال استفاده شوند.
برقراری ارتباط
در این مرحله[7]، ارتباط یکپارچه و دوطرفه بین پروسههای فیزیکی و پلتفرم دیجیتالی ایجاد میشود. بستر مخابراتی شامل پردازش لبه، واسطهای مخابراتی و امنیت لبه است. با استفاده از این بستر، حجم داده کمتری ارسال شده و فرآیند درک و فهم دادهها آسانتر میشود. برای ایمن ساختن هرچه بیشتر دوقلوی دیجیتال، استفاده از روشهای امنیتی مانند فایروال و رمزنگاری ضروری است.
تجمیع
در این مرحله، دادهها جمعآوری شده و به یک منبع داده هدایت میشوند. سپس این دادهها پردازش شده و برای آنالیز و تحلیل آماده میشوند. تجمیع[8] دادهها میتواند بر روی یک فضای ابری انجام شود.
تجزیهوتحلیل
در مرحله تجزیه و پردازش، دادهها تحلیل شده و سپس مصورسازی میشوند[9]. در این مرحله دانشمندان و تحلیلگران داده از پلتفرمها و فناوریهای تحلیلی پیشرفته استفاده میکنند تا از این طریق بتوانند مدلهای تکرارشونده را توسعه دهند، در نهایت با سپری کردن این گام از طراحی دوقلوی دیجیتال بینشها، پیشنهادها و راهنماییهایی برای تصمیمگیری در عملکرد و ارزیابی هدف مورد نظر برای آینده بدست میآید.
بینش
در مرحله بینش[10]، از طریق بینشهایی که توسط تحلیلها و مصورسازی دادهها شکل میگیرد، تفاوتهای قابل تأمل بین دوقلوی دیجیتال و مدل واقعی در ابعاد مختلف بیشتر هویدا میگردد، بهطوریکه این مهم نیازمند تغییرات و بررسیهایی خواهد بود.
عمل
در مرحله عمل[11]، بینشهای عملیاتی که در بخشهای دیگر حاصل شده است، بهصورت بازخورد به داراییها و محصولات فیزیکی و فرایندهای دیجیتالی اعمال شده تا از این طریق تأثیر دوقلوی دیجیتال حاصل گردد. بینشها از طریق کدگذارها عبور میکند و به محرکها بر روی فرایندهای مختلف دارایی یا محصول اعمال میشود، بهطوریکه مسئولیت مکانیزمهای کنترلی و حرکتی بر عهده محرکها خواهد بود و لذا از این طریق زنجیرههای تأمین و تنظیم رفتار کنترل میشود. این تعامل، ارتباط حلقه بسته بین دنیای فیزیکی و دوقلوی دیجیتال را ایجاد میکند.
فناوریهای کلیدی برای بهرهگیری از دوقلوی دیجیتال
با توجه به اینکه دوقلوی دیجیتال براساس یک رویکرد داده محور طراحی میگردد، عملکرد مناسب آن مستلزم دادههای دقیقتر در ابعاد مختلف است. بر این اساس برای بهبود و تقویت این بستر دادهای حضور برخی فناوریهای کلیدی بسیار حائز اهمیت است که در ادامه به معرفی آنها پرداخته میشود [4]:
اینترنت اشیاء
فناوری اینترنت اشیاء شامل اشیاء یا سیستمهای فیزیکی است که به حسگرهایی مجهز میشوند که دادهها را بهصورت بلادرنگ جمعآوری میکنند. حسگرها طیف وسیعی از پارامترها مانند دما، فشار، رطوبت و لرزش را اندازهگیری میکنند. سپس دادههای جمعآوریشده برای ایجاد یک دوقلو دیجیتال استفاده میشود که میتواند شیء فیزیکی یا رفتار خود سیستم را تکرار کند. این فناوری اغلب شامل استفاده از یادگیری عمیق برای تحلیل دادهها است.
شکل 4: معماری دوقلوی دیجیتال [3]
راهکارهای ذخیرهسازی و محاسبات ابری
راهحلهای ذخیرهسازی و بازیابی ابری اجازه میدهد تا مقادیر زیادی از دادههای جمعآوریشده از حسگرها ذخیره شده و در ایجاد و مدیریت دوقلوهای دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد. راهحلهای ذخیرهسازی و بازیابی ابری همچنین نکات اتوماسیونی مانند خودکار کردن پشتیبانگیری، خودکار کردن انتقال دادهها و مقیاس خودکار منابع ذخیرهسازی را ارائه میدهند.
واقعیت توسعهیافته، افزوده و ترکیبی
در این رویکرد، AR یک فناوری محبوب به شمار میشود، به نحوی که به طور فزایندهای برای تجسم دوقلوهای دیجیتال در محیطهای واقعی استفاده میشود. از فناوریهای واقعیت افزوده میتوان برای پوشاندن تصاویر مجازی بر روی اشیاء دنیای واقعی استفاده کرد و به کاربران این امکان را میدهد که با دوقلوهای دیجیتال به طور مستقیم و غوطهورانهتر تعامل داشته باشند.
هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، یادگیری عمیق
هوش مصنوعی دادههای جمعآوریشده توسط حسگرها در پلتفرم دوقلوی دیجیتال را تجزیهوتحلیل میکند و بینشهایی درباره رفتار اشیاء یا سیستمهای فیزیکی ارائه میدهد. لذا در این مرحله با استفاده از روشهای یادگیری ماشین (ML) به بررسی و تحلیل دادههای حاصلشده پرداخته میشود، به طوری که پردازش و تحلیل دادهها یکی از گامهای عملیاتی پلتفرم دوقلوی دیجیتال به شمار میرود.
کاوشگری دوقلوی دیجیتال در صنعت تلکام
گارتنر در گزارش ماه ژوئیه 2021 خود تحت عنوان «راهنمای بازار برای فناوریهای حمایتکننده از دوقلوی دیجیتالی یک سازمان»، بر شبیهسازیهای دوقلوی دیجیتال تأکید میکند، بهطوری که این رویکرد نیز میتواند فراتر از محصولات و سیستمهای قدرتمند گام بردارد. براساس این گزارش، امکان گسترش مفهوم دوقلوی دیجیتال به بخشها، واحدهای تجاری، سازمانها، کل شرکتها، یا حتی شهرها و کشورها برای حمایت از فرآیندهای مالی خاص یا سایر فرآیندهای تصمیمگیری وجود دارد [2].
همانطورکه در شکل 5 نشان داده میشود، تعالی عملیاتی به عنوان به یک کاربرد پیش رو (26.8 درصد در سال 2020) بهشمار میرود، براساس این رویکرد دوقلوی دیجیتال یک سازمان به صورت یک مدل نرمافزاری پویا از خود سازمان تعریف میگردد، بهطوری که یک الگوی طراحی برای عملیاتیسازی مدل عملیاتی شرکت تشکیل میدهد. همچنین بهینهسازی عملکرد و مصرف هزینههای شرکت دومین کاربرد رایج در دوقلوی دیجیتال بهشمار میرود (24 درصد در 2020) و درنهایت کسبوکار دیجیتالی به عنوان کاربرد سوم مورد استفاده قرار میگیرد (22درصد در سال 2020).
براساس بیان یکی از تحلیلگران ارشد TM Forum، دوقلوی دیجیتال را میتوان به عنوان ابزاری در توسعه نیازهای تجاری و کسبوکار بسیار کمککننده در نظر گرفت. همچنین میتوان به برخی کاربردهای عملیاتی دوقلوی دیجیتال مرتبط با شبکههای مخابراتی نظیر برنامهریزی شبکه، فرایندهای عملیاتی، گسترش ظرفیت و ارزیابی پروتکلهای امنیتی جدید اشاره داشت، بر این اساس، طبق گزارش سال 2020 تحت عنوان Telecom2030 ،Appledore resource تخمین میزند که در قرن بعدی قابلیت دوقلوی دیجیتال در مرکز مدیریت بهینه CapEx و OpEX خواهد بود و در کاهش هزینهها نقشی اساسی بازی خواهد کرد و این مدیریت فعال شبکه میتواند برای تامینکنندگان صنعت تلکام بیش از 10میلیارد دلار در دهه آینده درآمد ایجاد کند. با این اوصاف اپراتور VodafoneZiggo برای گسترش دوقلوی دیجیتال محصول فیبر-لاین خود برنامهریزی میکند تا از این طریق بتواند برای بخشهای دیگر اطلاعرسانی افزایش ظرفیت یا عملیات مرکز داده برنامهریزی و تصمیمگیری انجام دهد. همچنین شرکت MTN در آفریقا، از دوقلوهای دیجیتال به منظور شناسایی تقلب در اشتراک و توسعه ماژول شناسایی مشترکان (SIM)-swap بهرهبرداری کرده است. در این نوع تقلب، حساب کاربری به گونهای هک میشود که یک دستگاه تلفن همراه با شماره تماسی متفاوت با سیمکارت آن تماس گیرد. لذا در این ماژول با استفاده از دوقلوی دیجیتال میتوان رفتارها و ویژگیهای غیرعادی کاربران را شناسایی کرد. لازم به ذکر است که با معرفی فناوری SIM-(swap) تعداد موارد تقلب، سیر کاهشی به خود گرفت و این امر میتواند نشان از تأثیر واقعی دوقلوی دیجیتال محسوب گردد. در ادامه چند نمونه از کاربردهای دوقلوی دیجیتال در صنعت تلکام معرفی و شرح داده شده است.
شکل 5: ظهور کاربردهای دوقلوی دیجیتال [2]
ارزیابی راهکارهای جدید پیش از توسعه
با استفاده از دوقلوی دیجیتال اپراتورها میتوانند راهکارهای جدید را پیش از ارائه شبیهسازی کرده و مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند. این رویکرد موجب شناسایی نقاط قوت و ضعف و نهایتاً بهینهسازی عملکرد راهکارهای جدید میشود.
تصمیمگیریهای راهبردی
کاربردهای اولیه دوقلوی دیجیتال در صنعت تلکام عمدتاً متمرکز بر تصمیمگیریهای عملیاتی بوده است، اما میتوان نشان داد که دوقلوی دیجیتال این پتانسیل را دارد تا در تصمیمگیریهای راهبردی نیز با پتانسیل بالایی ظاهر شود [2]. همچنین بخشی از فرآیند دوقلوی دیجیتال، بیان اهداف سازمان براساس مدل اطلاعاتی است. بهعنوان مثال ممکن است هدفگذاری یک سازمان عدم کاهش سود شرکت از یک حد مشخص یا دوبرابرسازی سود سازمان در پایان 10 سال در نظر گرفته شود. بر این اساس با استفاده از دوقلوی دیجیتال شبیهسازی سازمان بهگونهای صورت میگیرد تا مدل اطلاعاتی شما را قادر سازد در مورد رفتار سازمان تصمیمگیری کنید، بهطوری که تصمیمات اتخاذشده بر امور مالی تأثیر گذاشته و درنهایت اهداف سازمان محقق گردد.
تحقق اهداف مالی
یکی از کاربردهایی که میتوان برای دوقلوی دیجیتال در نظر گرفت، شبیهسازی کسبوکار اپراتورها با تحقق اهداف مالی آنها است، بهطوریکه طراحی دوقلوی دیجیتال سیستمهای غیرفیزیکی اپراتورها و مدلهای کسبوکار آنها سبب میشود همسویی بهتری از اهداف تجاری و مالی حاصل گردد. در این زمینه به کاربردهایی نظیر شناسایی هزینه خدمات، کمیسازی ریسک/پاداش راهبردهای بالقوه یا ارزیابی مدلهای تجاری جدید میتوان اشاره داشت. یک دوقلوی دیجیتال کاملاً تحققیافته یک سازمان دارای مدل اطلاعاتی است که شامل توضیحاتی در مورد منابع و وضعیت سیستمهای آن، از جمله سیستمهای مالی است.
کاربرد فروش و بازاریابی در تلکام
در صنعت تلکام، یکی از زمینههای ارزشمند در کاربردهای دوقلوی دیجیتال که میتوان به آن اشاره داشت، فروش و بازاریابی است، بهطوریکه از این منظر نه تنها تأثیر محصول و سرویس مورد ارزیابی قرار میگیرد، بلکه میتوان به درک خوبی از تأثیر آن بر تجربه مشتری، ریزش، شناخت برند و امتیاز خالص تبلیغکننده دست پیدا کرد. لذا در کنارهم قرار دادن رشتههای اطلاعاتی جدا از هم نظیر عملکرد شبکه، دادههای مربوط به ترافیک کاربر، شاخصهای عملکرد کلیدی ([12]KPI) مالی و رفتارهای مشتری میتواند در عملکرد دوقلوی دیجیتال در تولید یک شبیهسازی واقعی در درک و شناخت بازار بسیار کمککننده باشد. لذا شرکتهای تلکامی بهطور وسیع دادههای حاصلشده از منابع خارجی نظیر احساسات مشتری برگرفته از شبکههای مجازی یا چندرسانهای را تجمیع و هدایت ساخته تا با استخراج ویژگیهای آنها به تحلیل و آنالیزهای مورد نظر خود دست یابند [2]. با اشاره به فرصتها و کاربردهای مختلف در دوقلوی دیجیتال در صنعت تلکام، اپراتور MTN در آفریقای جنوبی از قابلیتهای یادگیری ماشین و دوقلوی دیجیتال استفاده میکند تا به وسیله آن به مدیریت و تنظیم کاربران موبایلی پسپرداخت[13] بپردازد. علاوه بر این شرکت VodafoneZiggo[14] با بهرهگیری از دوقلوی دیجیتال براساس بررسی دادههای قدیمی از ریزش کاربران به شناسایی مشکلات و اختلالهای سرویس بهصورت بلادرنگ پرداخته و به دنبال آن از عدم دسترسی کاربران مجاز به شبکه جلوگیری میکند، بهطوری که با استفاده از این فناوری درک درستی از زمان و هزینه مصرفی در تأثیرات آن حاصل میگردد. بر این اساس، یکی از اعضای VodafoneZiggo میگوید: این قابلیت سبب میشود تا در برابر افت و کاهش کارایی و عملکرد یک عامل پیشگیرانه در اختیار داشته باشیم، زیرا این بستر با استفاده از بررسی دادههای قدیمی حاصل میگردد. با این اوصاف VodafoneZiggo قصد دارد تا قابلیتها و کاربردهای دوقلوی دیجیتال را در تمام حوزه کسبوکار خود گسترش دهد و در برنامهریزیها و تصمیمات راهبردی خود بگنجاند تا از این طریق بتواند برای مشکلات و خطاهای خود راهحلهایی ارائه دهد و از این رو از رخدادهای مکرر آنها جلوگیری کند. فراتر از آنچه بیان گردید، یکی از ارائهدهندههای خدمات ارتباطی([15]CSP) تحت عنوان Appledore Research در تلاش است از طریق دوقلوی دیجیتال به عنوان یک سرویس در بستر محاسبات ابری، مدلسازی یک شبکه پیشنهادی برای یک مشتری B2B فراهم سازد، بهطوری که از این طریق به مشتری مورد نظر خود این امکان را میدهد تا نحوه اجرای شبکه در دنیای واقعی را شبیهسازی کند. از این رو هر مشتری تجاری میتواند راهحل دوقلوی دیجیتال برای شبیهسازی محصولات و خدمات خود برای مشتریان خود را پیشبینی کند [2].
کاربرد تولید
در کنار کلیه کاربردهای دوقلوی دیجیتال میتوان به کاربردهای تولید نیز اشاره کرد، بهطوری که شامل برنامهریزی و زمانبندی تولید میشود. لذا وظیفه دوقلوی دیجیتال در این زمینه مدیریت فرایندهای تولید است و جهت تحقق این هدف نیاز است که با شبکههای سلولی خصوصی بهطور وسیع انطباق گردد، بهطوریکه با بهرهگیری از شبکههای سلولی خصوصی میتوان به انتقال داده بهصورت تقریبا بلادرنگ دست پیدا کرد. درنهایت میتوان این شرایط را یک فرصت کسبوکار مناسب برای تمامی اپراتورهای مخابراتی در هر مقیاس در نظر گرفت [2].
نتیجهگیری
انقلاب صنعتی چهارم با هدف ایجاد ارزش افزوده وابسته به درکی مناسب از تحولات دیجیتال در ورتیکالهای مختلف است. با وجود نسل پنجم مخابرات بیسیم، دوقلوهای دیجیتال به عنوان ابزاری نوظهور برای فعالسازی و توانمندسازی تحولات دیجیتالی بهشمار میرود. لذا با پذیرش فناوریهای جدید، شرکتها میتوانند فرصتهای پیش رو را از طریق دوقلوی دیجیتال قبل از سرمایهگذاری درک کنند. دوقلوهای دیجیتال به عنوان رویکردی داده محور برای مدیریت، کنترل و تحلیل دادهها در سازمانها و شرکتها در نظر گرفته میشود و این بستر به شرکتها قابلیت درک بیشتر در مورد داراییها و فرآیندهای خود داده و تحلیل فرصتهایی را که توسط این فناوریهای نوظهور به وجود میآیند، قبل از سرمایهگذاری در آنها ممکن میسازد. با این اوصاف جهت برخورداری از یک دوقلوی دیجیتال پیشرفته وجود برخی فناوریهای نوین مخابراتی نظیر اینترنت اشیاء، محاسبات ابری، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق الزامی است.
در صنعت تلکام نیز میتوان به پیشروی دوقلوی دیجیتال اشاره داشت، بهطوریکه از دوقلوی دیجیتال در موارد مختلفی نظیر تصمیمات راهبردی، زنجیره تولید، مدیریت و تنظیم کاربران در شبکه و شناسایی موارد ناهنجاری در سطح شبکه، امور مالی (به منظور بررسی و مدیریت صورت حساب کاربران و خدمات ارائهشده به آنها) و … به کار گرفته میشود و میتواند فرصتهای متعددی را به ارمغان آورد.
منابع
[1] D. Singh, “Digital twins and 5G in Industry 4.0,” STL Partners, no. July, pp. 1–9, 2020.
[2] K. Bhadada, “Enhancing Innovation in Telecom with Digital Twins,” Harvard Bus. Rev. Anal. Serv., 2022.
[3] A. Parrott and W. Lane, “Industry 4.0 and the digital twin,” Deloitte Univ. Press, pp. 1–17, 2017, [Online]. Available: https://dupress.deloitte.com/dup-us-en/focus/industry-4-0/digital-twin-technology-smart-factory.html
[4] Sam O’brien, “5 Digital Twin Use Cases,” IEEE Computer Society, 2023. https://www.computer.org/publications/tech-news/trends/digital-twin-use-cases
پینوشت
[1] Sensor
[2] Data
[3] Integration
[4] Actuators
[5] Bill of material
[6] Create
[7] Communicate
[8] Aggregate
[9] Analize
[10] Insight
[11] Act
[12] Key performance indicators
[13] Post-Pade
[14] یک شرکت هلندی است که طیف وسیعی از خدمات مخابراتی از جمله تلفن همراه و تلفن ثابت، اینترنت و تلویزیون را ارائه میدهد. این شرکت از طریق ادغام Vodafone Netherlands و Ziggo در سال 2017 تشکیل شد و اکنون یکی از ارائهدهندگان پیشرو مخابرات در هلند است.
[15] Communication service provider
