راهبردهای اپراتورهای مخابراتی در دوران تحولات فناوری و تجاری
شبکههای مخابراتی قلب تپنده کسبوکار اپراتورهای مخابراتی بوده و همواره نقشی اساسی در تدوین راهبردها و سیاستگذاریهای این سازمانها و پیشبرد اهدافشان ایفا میکنند. اهمیت بالای این بخش در کنار روند فناورانه حاکم بر بازار زیرساختهای سختافزاری ارائه شده توسط وندورهای صنعت تلکام در نسلهای دوم تا چهارم مخابرات سلولی سبب شکلگیری ذهنیتی در اپراتورهای مخابراتی شده است که مانع انطباق اپراتورها با تحولات صنعت تلکام مبتنی بر مجازیسازی و نرمافزارسازی زیرساختها میگردد و درنهایت باعث میشود تا ساختار شکلگرفته از انعطافپذیری خوبی برخوردار نبوده و هرگونه توسعه نیازمند سرمایهگذاری سنگین باشد. در این خصوص معتقدیم که اپراتورها باید از ساختارهای سنتی متکی به شبکه مبتنی بر سختافزار کنونی خود فاصله گرفته و با اعمال تغییرات گسترده نظیر مجازیسازی حداکثری به چابکسازی شبکه و فرایندهایشان روی آورند. در کنار اینها، توجه به این مسأله نیز حائز اهمیت است که شبکه5G تنها یکی از بسیاری از فناوریهای ارتباطی بوده و نیاز است اپراتورها برای تحقق هر چه موثرتر هدف پیادهسازی اتصال جهانی، به دیگر فناوریها با نگاه مکمل 5G توجه ویژه داشته باشند. به عنوان مثال، شبکههای فیبر نوری و مخابرات ماهوارهای گزینههایی هستند که در آینده نزدیک نقشی اساسی در توسعه پوششدهی خواهند داشت.
تحولات در صنعت مخابرات: چالشها و فرصتهای اپراتورها با ظهور بازیگران جدید
در صنعت مخابرات، با ظهور هر استاندارد جدید مخابرات بیسیم یک چرخه قابل پیشبینی ارتقاء شبکه آغاز شده و به تبع آن در هر نسل جدید از فناوریهای مخابرات بیسیم، شبکهها و فناوریهای پیشرفته و قدرتمندتری حاصل میشود که امکان توسعه برنامهها و خدمات جدید را فراهم میآورد. این پیشرفتها معمولاً منجر به رشد درآمد برای فروشندگان (شرکتهای ارائهدهنده تجهیزات شبکه) و برای اپراتورها میشود. اما چالشی که در این مسیر اپراتورها با آن مواجه هستند، این مسأله است که پیادهسازی ارتقاءهای مورد نیاز همیشه امری ساده نبوده و ممکن است با مشکلاتی همچون پیچیدگی انطباق با شبکه موجود، تاخیر در پذیرش اهمیت آنها، توسعه قابلیتهای جدید و درنهایت درآمدزایی از امکانات ایجاد شده مواجه شوند. موضوعی که صنعت مخابرات در مهاجرت از GSM به 3G و از 3G به LTE نیز در سرتاسر دنیا با آن دست به گریبان بود.
بر این اساس بهمنظور همگام ماندن با تحولات رخ داده، تغییراتی شگرف در رویکرد نظارتی و راهبردی صنعت تلکام نیاز است. روشهای نوین به اشتراکگذاری زیرساختهای مخابراتی بهمنظور ایجاد پوشش گستردهتر برای شبکههای ثابت و موبایل از این دست موضوعات هستند. بازارهای تجاری نیز با بهکارگیری مدلهای جدید سرمایهگذاری در توسعه شبکههای مکمل نظیر فیبر نوری و همچنین ایجاد شرکتهای جداگانه متمرکز بر زیرساختهای موجود نقشی اساسی در این راستا ایفا میکنند.
نتیجه تحولات رخ داده در صنعت مخابرات باعث میشود تا نسل جدیدی از اپراتورهای مخابراتی ظهور کنند. این اپراتورها مسبب نوآوری در فناوری و چابکسازی مدلهای تجاری هستند و با حضور آنها، موقعیت فعالان در حال حاضر صنعت تلکام در صورت عدم پذیرش نیاز به تحول، با چالشی جدی روبهرو میشود. بهطور دقیقتر، نرمافزارسازی و مجازیسازی شبکهها باعث انعطافپذیری و سازگاری بیشتر در صنعت تلکام میشود و امکان ظهور پلتفرمهایی با قابلیت اشتراکگذاری چندین اپراتور را فراهم میکند، بهطوریکه چندین لایه شبکه توسط اپراتورهای مختلف به اشتراک گذاشته شود. همچنین ترکیب فناوریهای مختلف در شبکه را امکانپذیر کرده و سبب میشود که افراد از اختیارات و قابلیتهای بیشتری برخوردار باشند.
در گذشته انواع دیگری از ارائهدهندگان سرویسهای مخابراتی در کنار شرکتهای اصلی مخابرات با استفاده از زیرساختهای آنها فعالیت داشتند، این شرکتها شامل اپراتورهای شبکه مجازی موبایل ([1]MVNO) و اپراتورهای در مقیاس کوچک جهت ایجاد شبکههای مخابراتی روستایی است. این ارائهدهندگان اغلب نادیده گرفته شدند یا در تصمیمگیریها و تحلیلهای گسترده صنعت مورد توجه قرار نگرفتند. این در حالی است که باظهور مکانیزمهای جدید توسعه و مدیریت شبکهها، اپراتورها از ترکیبی از منابع خود و زیر ساخت سایر شرکتها برای ارائه خدمات استفاده میکنند. که در نتیجه این امر، تفاوت بین اپراتورهای «مجازی» (متکی به شبکه دیگران) و اپراتورهای دارای شبکه مجازی (ترکیب داراییهای مختلف) در حال از بین رفتن است و در ادامه مرز بین یک اپراتور مخابراتی سنتی و انواع دیگر ارائهدهندگان محو خواهد شد. زیرا فعالیت آنها در یک زیرساخت اشتراکی صورت میگیرد.
امروزه ارائهدهندگان کاربردهای نوظهور شبکههای مخابراتی نظیر سرویسدهندگان تخصصی پوششدهی فضاهای داخل ساختمانی، اپراتورهای ماهوارهای و ارائهدهندگان سرویس اینترنت (ISP[2]) بیسیم ثابت در مناطق روستایی میتوانند همانند MNOها تجهیزات رادیویی و هسته شبکه 5G را تهیه و پیادهسازی کنند. این سرویسدهندهها شاید از نظر رسمی به عنوان یک اپراتور مخابراتی بهشمار نروند، اما اهداف مشابهی را دنبال میکنند. در این راستا، شکلگیری انواع جدیدی از سرویسها نظیر پیادهسازی کارخانه هوشمند و بهرهگیری از فناوریهای اینترنت اشیاء و دوقلوی دیجیتال نیز منجر به توسعه اینگونه ارائهدهندگان سرویس در کنار اپراتورهای مخابراتی سنتی میشوند. زیرا اپراتورهای مخابراتی عموماً در روندهای سنتی خود مانده و برای رقابت نیازمند تحولاتی گسترده در فرایندها و بینش خود هستند.
این ارائهدهندگان جدید، انواع خدمات تخصصی مخابراتی را به کسبوکارها و مشتریان نهایی ارائه میدهند. بسیاری از آنها برای سرویسدهی از پلتفرمهای ابری بهره میگیرند.
از طرفی، بروز مدلهای جدید سبک زندگی مانند کار از راه دور و نیاز به برقراری ارتباطات پهنباند ثابت در منازل منجر به افزایش اهمیت توسعه شبکه فیبر نوری و در ادامه آن حضور بازیگران جدید و سرمایهگذاری گسترده به منظور تسریع در توسعه این شبکه شده است. در تعدادی از کشورها نظیر انگلیس بیش از 100 اپراتور در حال توسعه شبکه مبتنی بر پروتکل FTTX هستند.
بهطورکلی وقتی از این موضوع صحبت میکنیم که شبکههای مخابراتی نقش حیاتی در صنعت تلکام دارند، منطقی به نظر میرسد که نیاز به حضور بازیگران گستردهتری برای مالکیت زیرساختهای این شبکهها و مدیریت و کنترل آنها باشد.
با حرکت به سمت سال 2030، ظهور تحولات گسترده در صنعت تلکام امری بدیهی به نظر میرسد و این تغییرات تنها ناشی از وجود سرویسها یا استانداردهایی نظیر 5G، Open RAN، فیبر نوری و شبکههای خصوصی نیستند. بلکه از این مسأله نشأت میگیرد که شکل فعلی اپراتورهای سنتی قادر به پاسخگویی به گستره متنوع نیازهای جدید شکلگرفته در سمت مشتریان نهایی و به ویژه کسب و کارها نخواهد بود. بنابراین با موارد گفته شده، اپراتورهای مخابراتی لازم است تغییرات گستردهای در راهبردها و نحوه مدیریت سرویسهایشان صورت دهند تا با تحولات صورت گرفته همگام مانده و جایگاه خود را با وجود گستره بازیگران جدید در کسب و کار و صنایع حفظ کنند.
توجه به سایر فناوریها در کنار 5G برای پاسخگویی به نیازهای ایجاد شده در سمت کسبوکار
با توجه به تمرکز زیاد اکوسیستم ارائه خدمات دیجیتال بر روی 5G، فناوریها و استانداردهای آن در چند سال گذشته، انتظار میرود در صنایع مختلف نظیر حوزه سلامت و حملونقل تحولی شگرف ایجاد شود. اما به نظر میرسد مجموعه اکوسیستم ارائه خدمات دیجیتال در فازهای عملیاتی توسعه شبکه و فعال کردن کاربردهای 5G چندان موفق عمل نکرده و تنها بر مزایای بالقوه این فناوری تمرکز میشود. علاوه بر این، ارزیابی کاملی از روند تأثیر 5G بر صنعت از طریق ارتباط از راه دور صورت نگرفته است. در کنار این مسائل، باید بدانیم که تحول در صنعت تلکام تنها ناشی از فناوریها و استانداردهای 5G نیست، بلکه ترکیبی از فناوریهای مختلف به سرعت در حال تحول در شبکه است که نقشی اساسی در این مسیر خواهند داشت. این فناوریها شامل هوش مصنوعی (AI[3])، رایانش ابری[4]، مجازیسازی[5] و همچنین پیشرفتهایی در انواع دیگر ارتباطات مانند Wi-Fi و ارتباطات ماهوارهای است. لذا تحولاتی که در صنعت تلکام رخ میدهد فقط به استانداردهای 5G محدود نمیشود، بلکه تحت تأثیر طیف گستردهتری از پیشرفتهای فناوری است. این پیشرفتها و تحولات بر نحوه ساخت و عملکرد شبکهها و همچنین مدلهای نظارتی و تجاری حاکم بر صنعت تأثیر میگذارد.
شرکت مدیریت مشاورهایSTL معتقد است که جهت پاسخگویی مناسب به نیازهای متنوع ایجاد شده در سمت مشتریان نهایی و صنعت نیاز به اخذ رویکرد راهبردی و تحولآفرین از سمت اپراتورهای مخابراتی و همچنین سازمانهای تاثیرگذار مانند سازمانهای تنظیم مقررات است و نیاز است این مسیر توسط نهادهای تصمیمگیرنده در سازمانها و شرکتهای مخابراتی باجدیت پیموده شود. به طور مثال، بهرهگیری از روشهای متنوع ارائه پوششدهی مخابراتی مناسب از مواردی است که به ویژه در ارائه سرویس به سازمانهایی که مدیران IT و CIO آنها نظرات مشخصی نسبت به راهکار درخواستیشان دارند، اهمیت پیدا میکند. به عنوان مثال، در بخش راهآهن، تنوع در روشهای فراهم نمودن پوششدهی مخابراتی در جایی که در کنار نیاز به اینترنت پهنباند، اتصالات اینترنت اشیاء نیز اهمیت دارد، نمود پیدا میکند.
اپراتورهای مخابراتی در مسیر تحول و کسب آمادگی برای نیازهای آینده، لازم است بازنگریهایی در چشمانداز خود داشته و این تفکر را که تنها نقطه کنترلکننده در تامین سرویسهای مخابراتی برای مشتریان هستند کنار بگذارند و سعی بر شکلدهی همکاریهای موثر با بازیگران جدید این حوزه داشته باشند. در غیر این صورت در برابر بازیگران جدید این حوزه و نوآوریها و ایدههای نوین گزینهای جز ناکامی و شکست نخواهند داشت و این تفکر سنتی سبب میشود تا فرصتهای جدید همکاری و فراهم آوردن ترکیبی از روشهای متنوع برقراری ارتباطات نادیده گرفته شود. همچنین اپراتورها بایستی این ذهنیت که 5G به عنوان یک ابزار همهکاره برای پاسخ به نیازهای مشتریان خواهد بود و شبکههای سلولی هر نیازی در هر ورتیکالی را پاسخ خواهد داد کنار گذاشته و تعاملات حداکثری با بازیگران و توسعه راهکارهای جدید با فراهم آوردن امکان ارائه ترکیبی از انواع مدلهای ارتباطی را در اولویت کارهای خود قرار دهند تا با کنار هم قرار گرفتن مهارتها و داراییها چالشهای کلیدی بازار و فناوری را حل کنند.
انطباق روندهای تنظیمگری و سیاستگذاری با چشمانداز جدید صنعت
همانطور که پیش از این نیز اشاره کردیم، با حضور بازیگران گسترده و ظهور طیف وسیعی از فناوریهای متحولکننده نیاز است نهادهای تنظیمگر و سیاستگذار خود را با تحولات به وجود آمده در اهداف و چشمانداز صنعت منطبق سازند. به این منظور، این نهادها نباید با پایبندی به رویههای سنتی مجوزدهی و نظارتی که به نفع شرکتهای موجود نسبت به بازیگران و راهکارهای جدید است، مانع نوآوری و توسعه شوند. همچنین نیاز است سیاستهای مبتنی بر رقابت اولویت پیدا کرده و دستاندرکاران این حوزه درک گستردهتر و جامعتری از صنعت داشته باشند.
برای مثال با اوجگیری کاربردهای حوزه انقلاب صنعتی چهارم شامل بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال برای هوشمندسازی صنایع و در نتیجه افزایش اقبال بر برقراری پوششدهی مخابراتی در محیطهای داخلی، نیاز است روندهای سیاستگذاری بیش از گذشته بر کاربردها و راهبردهای ساختارهای شبکه محیطهای داخلی متمرکز شده و عواملی همچون قوانین طیفی، فضای رقابتی، مدلهای عمدهفروشی و … در نظر گرفته شود. بهعنوان مثال قوانین طیف به تخصیص و مدیریت فرکانسهای رادیویی مورد استفاده برای ارتباطات بیسیم اشاره دارد. نهادهای تنظیمگر باید اطمینان حاصل کنند که طیف کافی برای برقراری پوششدهی محیطهای داخلی برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده در دسترس است. همچنین باید در نظر بگیرند که چگونه میتوان فضای رقابتی کارایی میان ارائهدهندگان برقرار کرد تا شرکتها را تشویق به ارائه بهترین راهکارهای خود در این حوزه نمود.
اگر بخواهیم بهطور گستردهتر به این موضوع بپردازیم، ارتباطات بهعنوان یک گزینه فعال و توانمند در حوزه کسب و کار در حال تبدیل به یک عامل حمایتکننده برای بسیاری از کاربردها و عملیات حیاتی و حساس به زمان با برخورداری از قابلیت اطمینان و امنیت دقیق و سختگیرانه است، لذا بر اساس شرایط و تحولات موجود این انتظار وجود دارد تا سازمانهای تنظیمگری مراحلی از بازنگری در مؤلفههای شبکهها، سیاستها و راهبردها را در دستور کار خود قرار دهند، بهطوریکه این فرآیند موجب طراحی شبکهای پویا با برخورداری از نیازها و تقاضای مشتریان گردد. بهطور کلی چالشها و فرصتهای متعددی در فضای سیاستگذاری و راهبردی در ارتباطات وجود دارد و اینطور به نظر میرسد که نهادهای تنظیمگری و فضای سیاستگذاری کشورها همسو با ظهور فناوریهای جدید پیش نیامدهاند. بهطوریکه در صنعت تلکام صحبت از نسل ششم مخابرات بیسیم (6G) است ولی در حوزه 5G نیز فضای سیاستگذاری هنوز به بلوغ کافی نرسیده است [1].
فرصتهای بالقوه اپراتورها در چه حوزههایی است؟
فرصتهای زیادی در شبکههای آینده برای اپراتورهای مخابراتی وجود دارد که دیدگاه تنوع شبکه و بهرهگیری از فرصتهای ایجادشده را تقویت میکنند. زمینههای کلیدی که میتوان به آنها پرداخت عبارت است از [1]:
فناوریها و رویکردهای جدید در مسیر تحول شبکه
- چگونه اپراتورهای مخابراتی میتوانند از نسلهای جدید WiFi در خانهها یا محیطهای تجاری کسب درآمد کنند؟
با توجه به روندهای جدید شکل گرفته، اپراتورها به سمت کاربردهای همزیستی مخابرات سلولی با WiFi در حرکت هستند. از طرفی پلتفرمهای مختلفی جهت تجزیه و تحلیل دادهها مبتنی بر هوش مصنوعی مهیا گردیده است که با بهرهگیری از آنها توانایی اپراتورها در کسب درآمد بهطور فزایندهای افزایش مییابد. با چنین شرایطی جمعآوری مقدار مناسبی هوش تجاری مرتبط با مشترکین به ویژه از طریق شبکههای WiFi بهعنوان یک گزینه درآمدزایی در نظر گرفته میشود. از این طریق با آنالیز و پایش دادههای WiFi ارائه خدمات و سرویسهای متنوع با کیفیت بالا برای کاربران مهیا میشود و با بهرهگیری از این ابزار هوشمندسازی اپراتورها میتوانند با اتکا بر نیازهای کاربر، سیاستگذاریها و راهبردهای پویایی را در شبکه برگزینند. با این اوصاف رویکردهای مختلفی جهت امکانپذیری کسب و کار از طریق دادههای WiFi حاصل میگردد و بهرهگیری از تحلیل داده یکی از گزینههای رشد درآمدزایی از طریق WiFi خواهد بود [2].
- دوقلوهای دیجیتال در صنعت تلکام؛ چگونه این فناوری منجر به خلق ارزش در این صنعت میشود؟
همانطور که میدانیم، دوقلوهای دیجیتال یک کپی دقیق از اشیاء فیزیکی در دنیای واقعی است، بهطوریکه دوقلو دیجیتال کپیشده بهصورت بلادرنگ بهروزرسانی شده و مانند مدل واقعی واکنشهای خود را نسبت به محیط نشان میدهد. همانطور که این فناوری در بسیاری از صنایع بهکار گرفته شده و منجر به نتایج ارزشمندی در بهبود فرایندها میشود، در صنعت تلکام نیز میتواند موثر عمل کرده و بهطور مثال، بهمنظور بهینهسازی و ارزیابی عملکردها و راهبردهای شبکههای مخابرات بیسیم از طریق شبیهسازی فرایندهای کسب و کار (BPS[6]) مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت این فناوری اپراتورها را توانمند میکند تا یک کپی دقیق از فرایندهای کسب و کار خود را مبتنی بر یک ساختار دیجیتالی تولید کنند و با استفاده از آن میتوان تضمین کرد که آیا راهبردها و تصمیمهای راهبردی اتخاذ شده با کاهش هزینه موجب افزایش درآمدزایی و سودآوری میگردد یا خیر. در این راستا، برای هر اپراتور میتوان برای BPS یک دوقلوی دیجیتال تولید کرد، بهطوریکه تمامی شرایط دنیای واقعی و فیزیکی در نظر گرفته شود و تسریع در نتیجهگیری به وجود آمده، سبب میگردد فرایندهای کسب و کار در برابر تغییرات محیط بتوانند به سرعت پاسخگو باشند[3]
- بهروزرسانی 6G؛ مسیر تکامل 6G در شبکه چگونه است؟ اهداف و اولویتها چه باید باشد؟
پیشرفت فناوریهای بیسیم به صورت مداوم ادامه دارد و ریتم طبیعی در ظهور نسل جدید تلفن همراه تقریباً هر ده سال است. هدف هر نسل بهطور معمول به ارمغان آوردن پیشرفتهای قابل توجهی در عملکرد و کارایی است که با نسل پیش قابل دستیابی نباشد. 6G نیز امکانات جدیدی را به همراه خواهد آورد که با تکامل 5G Advanced، چشمانداز اولیه و اهداف اساسی آن در حال ظهور است. براساس تحقیقات صورت گرفته، 6G فراتر از یک فناوری رادیویی جدید خواهد بود و علاوه بر جذب آخرین پیشرفتهای فناوری، اهدافی در جهت تحقق رشد اقتصادی و اهداف پایداری اجتماعی نیز دارد. با این اوصاف 6G به عنوان ارتباطی یکپارچه، هوشمند و بیسیم معرفی میشود که افراد و اشیا را به هم متصل میکند و فراتر از قابلیتهای ارتباطی بهبودیافته، توانمندی ترکیبی از هوش مصنوعی، حسگرهای یکپارچه و فناوریهای سبز نوآورانه را به طور کامل به ارمغان خواهد آورد. در این میان، اپراتورهای مخابراتی باید در توسعه فناوریها و ورود به دنیای 6G هوشیار بوده و با آگاهی نسبت به نیازهای مشتریان خود سراغ توسعه شبکهشان بروند [4].
انتخاب مناسب اولویتهای کلیدی و ملاحظات فناوری در توسعه کابردهای نوظهور در صنایع مختلف
- نقش 5G و شبکههای خصوصی به ویژه در کاربردهایی نظیر حملونقل و خدمات شهری
بر اساس نیازها و اهدافی که در نسل پنجم مخابرات بیسیم دنبال میگردد، اختلاف عملکرد بین 4G و 5G به حدی است که امکان استفاده از فناوری و خدمات جدیدی که قبلاً امکان پذیر نبودهاند را فراهم میکند. به عنوان مثال، 5G دارای تاخیر بسیار پایین تقریباً یک میلیثانیه در شرایط بهینه است، لذا این امکان را به ما میدهد که فناوریهایی مانند خودروهای خودران، جراحی از راه دور و رباتیک پیشرفته تقریبا بهصورت بلادرنگ را دریافت و اجرا کنیم. علاوه بر این با هدف تحقق بخشیدن به برخی انتظارات در نسل پنجم نظیر کاهش تأخیر و بهبود امنیت شبکههای 5G خصوصی معرفی میگردد، بهطوریکه در این ساختار سازمانها قادر خواهند بود هر مؤلفه از شبکه 5G خصوصی خود را تحت کنترل خود درآوردند. نظیر شبکههای Wi-Fi شرکتی، شبکههای 5G خصوصی کنترل کاملی بر منابع شبکه خود و نحوه توزیع آن منابع دارند. در شبکههای مخابرات خودرویی نظیر خودروهای خودران شبکههای 5G و شبکههای 5G خصوصی نقش بهسزایی را ایفا میکنند. همانطورکه میدانیم خودروهای خودران باید بتوانند اطلاعات را در کمترین زمان ممکن پردازش کرده و مطابق آن تنظیمات خود را انجام دهند. تاخیر بسیار پایین، ظرفیت افزایش یافته و پوشش گسترده این امکان را میدهد تا به روزرسانیها را دریافت کرده و تغییراتی را ایجاد کنند. همچنین با تکامل این فناوری، فرصتهای جدیدی برای اپراتورها در خدمترسانی به بازار خودروهای خودران با استفاده از شبکه 5G خصوصی به عنوان ستون اصلی کسب و کارشان به وجود خواهد آمد [5].
- C-V2X[7] با استاندارد 5G و ارتباط خودروی متصل به آن
برای اتصال خودروها به همدیگر و به زیرساختها (C-V2X) میتوان از اتصال سلولی 4G و 5G بهره گرفت. در واقع، این فناوری تنها فناوری V2X است که بازگشتپذیری را حفظ میکند و همچنین قادر است از پهنای باند بزرگتر، تاخیر کمتر و قابلیت اطمینان بالاتر شبکههای نسل بعدی بهرهبرداری کند. با بهرهگیری از 5G، C-V2X قادر خواهد بود به مجموعهای از خدمات ایمنی پیشرفته، از جمله موقعیتیابی و محاسبه بسیار دقیق برای فعال کردن رانندگی همکارانه و خودکار، ارائه نقشههای محلی و پویا بر اساس دادههای دوربین و حسگر و اتصال با تاخیر بسیار کم پشتیبانی کند. از آنجا که شبکههای 5G قادر به پشتیبانی از تعداد بسیار زیادی از اتصالات در یک منطقه کوچک هستند، خودروهای فردی قادر خواهند بود بیشترین حجم داده را درباره محیط اطراف خود به دست آورند. بنابراین، C-V2X با استاندارد 5G نقشی حیاتی در فعالسازی استقرار خودروهای کاملاً خودکار دارد و کاربردی است که اپراتورها میتوانند با ورود به آن فرصتهای گسترده درآمدزایی را برای خود ایجاد کنند [6].
مدلهای تجاری جدید و حضور بازیگران متنوع
- فناوریها و خدمات جدید اتصال ماهوارهای؛ نحوه تطبیق آنها در تکامل شبکه
سیستمهای ارتباطات ماهوارهای دهههاست که به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای ارتباطی جهانی به کار گرفته میشود و امکان ارتباط سریع در سراسر جهان و دسترسی به مناطق دورافتاده را فراهم میکنند. با این حال، پیشرفتهای اخیر در این فناوری قابلیتی با پتانسیل بالا در روش عملکرد سیستمهای ارتباطات ماهوارهای را ایجاد کرده است. قابلیتهای جدید شامل ظرفیت و قابلیت اعتماد بیشتر نسبت به سیستمهای ارتباطات ماهوارهای سنتی است که آنها را برای کاربردهایی مانند نظارت و کنترل از راه دور، بسیار مناسب میسازد. علاوه بر این، با ظهور هوش مصنوعی، الگوریتمهای یادگیری ماشین میتوانند برای بهینهسازی عملیات ماهوارهای مانند برنامهریزی فعالیتهای ایستگاههای زمینی و جهتدهی آنتن استفاده شوند. در نهایت، ظهور ماهوارههای نانو پتانسیل بالایی در سیستمهای ارتباطات ماهوارهای دارد. این ماهوارههای کوچک و سبک میتوانند به تعداد زیادی پرتاب شوند و یک «مجموعه» را ایجاد کنند که میتواند پوشش و تکرارپذیری بهتری را فراهم کند. علاوه بر این، ماهوارههای نانو میتوانند برای امکانات جدیدی مانند شبکههای اینترنت اشیاء مبتنی بر ماهواره استفاده شوند. در نتیجه، فناوریهای نوآورانه مانند شبکههای 5G، هوش مصنوعی و ماهوارههای نانو بر عملکرد سیستمهای ارتباطاتی تاثیر بهسزایی خواهند گذاشت. این پیشرفتها سرعت، ظرفیت، قابلیت اعتماد و پوشش بهتر را فراهم میکنند، در عین حال کاربردها و خدمات جدیدی را فراهم میکنند. همانطور که این فناوریها بهبود و تکامل مییابند، آینده سیستمهای ارتباطات ماهوارهای روشنتر شده و توجه به آنها از سوی اپراتورها بیش از پیش حائز اهمیت میشود [7].
- شبکههای دسترسی باز؛ چه رویکردهایی موفق خواهد بود؟
شبکههای با دسترسی باز یک شبکه منفرد وسیع است، بهطوریکه توسط چندین اپراتور به کار گرفته میشود. در واقع با بهکارگیری از یک شبکه با دسترسی باز میتوان از طراحی و ساخت ساختارهای تلکامی اضافه جلوگیری کرد. در این صورت ارگانهای سرویسدهنده از این ساختارهای از پیش ساختهشده استفاده میکنند و این رویکرد سبب صرفهجویی قابل تأملی در بهکارگیری منابع محدود هر اپراتور میگردد. بهطور معمول شبکههای با دسترسی باز توسط یک شخص ثالت نظیر یک نهاد عمومی مدیریت میگردد و هدفی که در این راستا دنبال میگردد، ایجاد رقابت بین سرویسدهنگان است که با ارائه و گسترس سرویسهای مختلف صورت میگیرد [8].
سخن آخر
در این مقاله، تحولات فناوری و تجاری در صنعت مخابرات را بررسی و چالشها و فرصتهای اپراتورهای جدید و سنتی را در این زمینه مورد توجه قرار دادیم. در این راستا به این موضوع پرداختیم که با وجود تمرکز اپراتورها در جهان بر توسعه 5G، به نظر میرسد فاز عملیاتی و فعال کردن کاربردهای قابل ایجاد از 5G چندان موفق نبوده و جنبههای عملی این تحول نادیده گرفته شده و تنها به مزایای بالقوه آن توجه میشود. در عین حال، تأکید شد که شبکه 5G تنها یک جزء از تصویر کل صنعت مخابرات است و اپراتورها باید به دیگر فناوریهای ارتباطی نیز توجه ویژه داشته باشند. لذا تحولاتی که در صنعت تلکام رخ میدهد فقط به استانداردهای 5G محدود نمیشود، بلکه تحت تأثیر طیف گستردهتری از پیشرفتهای فناوری است. این پیشرفتها و تحولات بر نحوه ساخت و عملکرد شبکهها و همچنین مدلهای نظارتی و تجاری حاکم بر صنعت تأثیر میگذارد. همچنین پیشنهاد شد که اپراتورهای مخابراتی در مسیر تحول و کسب آمادگی برای نیازهای آینده، بازنگریهایی در چشمانداز خود داشته و این تفکر را که تنها نقطه کنترلکننده در تامین سرویسهای مخابراتی برای مشتریان هستند کنار بگذارند و سعی بر شکلدهی همکاریهای موثر با بازیگران جدید این حوزه داشته باشند. زیرا در دوران تحول، تنها اپراتورهایی که بتوانند با نوآوری و تطبیق با شرایط جدید پاسخگو باشند، موفق خواهند بود.
منابع
[1] Telecoms 2023: Meaningful Growth In Challenging Times, Stl Partners, 2023.
[2] When WiFi Networks Meet Powerful Monetisation Techniques, STL Tech, 2014.
[3] Why Digital Twin technology is the ‘right call’ for the next phase of the telecommunications industry, telecoms, 2023.
[4] Vision, market drivers, and research directions on the path to 6G How Qualcomm is setting the stage with 5G Advanced now for 6G in 2030 and beyond, Qualcomm, 2022.
[5] R. Mulam, M. Yavuz, R. Shah, and V. Anneboina, 5G Use Cases & Real World Examples, Celona, 2022.
[6] Connecting Vehicles Today and in the 5G Era with C-V2X, GSMA, 2019.
[7] Marcin Frąckiewicz, The Advancements in Satellite Communication Technology: A Review, TS2 Space, 2023.
[8] Filip de Greve, The rise of the open access networkle, Nokia, 2021.
پینوشت
[1] Mobile Virtual Network Operators
[2] Internet service provider
[3] Artificial intelligence
[4] Cloud computing
[5] Virtualization
[6] Business Process Simulation
[7] Cellular Vehicle-to-Everything
