آشنایی با پلتفرم‌های هماهنگ‌سازی و خودکارسازی خدمات

امروزه با پیشرفت سریع فناوری و پیچیده و بزرگ‌تر شدن زیرساخت‌ها؛ زمان‌بندی، کنترل، هماهنگی و نظارت فعالیت‌های سازمانی در حوزه فناوری اطلاعات امری دشوار و گاهی دارای خطا است. تیم‌های فناوری اطلاعات باید سرورها و برنامه‌های کاربردی (applications ) زیادی را مدیریت کنند، اما انجام این کار به‌صورت دستی یک استراتژی مقیاس‌پذیر (scalable ) نیست. هرچه یک سیستم فناوری اطلاعات، پیچیده‌تر باشد، مدیریت همه قسمت‌های متحرک پیچیده‌تر می‌شود و نیاز به ترکیب چندین وظیفه خودکار(  automated)   و پیکربندی آن‌ها در گروه سیستم‌ها یا ماشین‌ها افزایش می‌یابد. آنجاست که هماهنگ‌سازی ( orches‌tration) می‌تواند کمک کند. [9] در این مقاله به‌مرور مفاهیمی چون خودکارسازی (automation)، هماهنگ‌سازی و ارتباط آن‌ها با یکدیگر پرداخته شده و همچنین پلتفرم‌های ارائه شده در این حوزه، قابلیت‌های آن‌ها و شرکت‌های ارائه‌کننده پلتفرم‌ها نیز مورد بررسی قرار گرفته است

کلیدواژه‌ها: خودکارسازی، هماهنگ‌سازی، بارکاری (workload)، گردش کار (Workflow)، SOAP (Service orches‌tration and automation platforms)  

خودکارسازی

خودکارسازی مفهومی فراتر از اجرای کامل فرایندها یا گردش‌کار آن‌ها است و در فناوری اطلاعات به معنای برنامه‌نویسی کاری است که به‌تنهایی در محل^[1] یا در فضای ابری^[2] اجرا شود (خودکارسازی یک کار). به ‌عنوان ‌نمونه  کارهای زیر می‌توانند خودکارسازی شوند:

• شروع یا توقف بارکاری
• برنامه‌ریزی پشتیبان‌گیری از داده‌ها
• تامین منابع اضافی
• راه‌اندازی وب سرور
• ارسال ایمیل به یک پوشه از پیش تعیین‌شده

به‌طور مثال، می‌توان برخی از برنامه‌ها را به‌صورت هفتگی به‌گونه‌ای تنظیم کرد که از داده‌ها به‌شکل خودکار پشتیبان تهیه کنند. افراد می‎توانند کارهای روزانه خود را برای بهبود کارایی، خودکار کنند، اما شرکت‌ها در همه صنایع و اندازه‌ها به دنبال خودکارسازی برای افزایش کارایی در مقیاس هستند [1و 2].

هماهنگ‌سازی

غالبا وقتی در مورد خودکارسازی صحبت می‌کنیم، منظور هماهنگ‌سازی^[3] است. هماهنگ‌سازی بسیاری از وظایف را با هم خودکارسازی می‌کند. این خودکارسازی نه‌تنها یک کار بلکه یک فرایند کل فناوری‌محور^[4] است؛ بنابراین، هماهنگ‌سازی یک فرایند، خودکارسازی مجموعه‌ای از وظایف فردی برای همکاری با یکدیگر است.

در فناوری اطلاعات سازمانی، هماهنگ‌سازی یک فرایند، مستلزم موارد زیر است:

• دانستن و درک مراحل متعدد درگیر،
• ردیابی هر مرحله در محیط‌های مختلف: به‌عنوان‌مثال برنامه‌ها، دستگاه‌های تلفن همراه و پایگاه‌های داده.

در واقع هماهنگ‌سازی فرایند، ترکیب همه عناصر زیرساخت نظیر سیستم‌های کامپیوتری، میان‌افزار^[5]، خدمات ابری و همچنین واحدهای ذخیره‌سازی داده است[1 و 2].

با افزایش روزافزون استفاده شرکت‌ها از ترکیبی از ارائه‌کنندگان ابر و همچنین استفاده از خدمات ابر عمومی، خصوصی و ترکیبی، اکوسیستم حاصله با برنامه‌های کاربردی که در چندین محیط اجرا می‌شوند بسیار پیچیده است. برای مدیریت این بارهای کاری متنوع به‌صورت خودکار و منظم، گروه‌ها به ابزارهماهنگ‌سازی ابری نیاز دارند تا کل کار را به عنوان یک جریان کاری مجرد مدیریت کنند. هماهنگ‌سازی، شرکت‌ها را قادر می‌سازد تا محصولات خود را در اختیار انواع محیط‌های ابری قرار دهند؛ بنابراین، قرارگرفتن محصول در معرض مخاطبان گسترده‌تر را افزایش و فرصت‌های درآمد برای شرکت را گسترش می‌دهد[3] .
به عبارت ساده‌تر، هماهنگ‌سازی یک مدل عملیاتی است. در اصل، هماهنگ‌سازی فرایند طراحی، ارائه و راه‌اندازی خدمات خودکار پایان به پایان^[6] است.

در بسیاری از موارد، هماهنگ‌سازی و خودکارسازی موجب می‌شود که یک فرایند، برنامه یا سرویس موجود بهتر و سریع‌تر شده و خطاهای آن کاهش پیدا کند[4].

پلتفرم‌های هماهنگ‌سازی و خودکارسازی خدمات

همان‌طور که در گزارش گارتنر [5] در سال 2020 اشاره شده است، پلتفرم‌های هماهنگ‌سازی و خودکارسازی خدمات (SOAPs)، رهبران ^[7]I&O را قادر به طراحی و پیاده‌سازی خدمات تجاری در زیرساخت دیجیتالی ترکیبی یک سازمان از طریق ترکیب جریان کاری، خودکارسازی runbook^[8] و تأمین منابع، می‌کند. SOAPها یک کنسول مدیریتی یکپارچه و یک موتور هماهنگ‌سازی برای مدیریت خطوط داده و گردش کار برنامه‌های رویدادمحور^[9] ارائه می‌کنند. برخی از ابزارها APIها را نمایش می‌دهند و شامل برنامه‌های تلفن همراه برای برنامه‌ریزی فرایندهای دسته‌ای، نظارت بر وضعیت وظایف و هشدار به کاربران هنگامی که رویدادهای جدید ایجاد می‌شوند، هستند. SOAPها با سازگاری با زیرساخت‌های بومی ابر^[10] و معماری برنامه‌ها، نقش خودکارسازی بارکاری سنتی را گسترش می‌دهند. این ابزارها با زنجیره ابزار DevOps، کامل و ادغام می‌شوند تا علاوه بر صرفه‌جویی در هزینه، کارایی عملیاتی و استانداردسازی فرایند، چابکی متمرکز بر مشتری را نیز ارائه دهند.

SOAPها بازار جدیدی را ارائه نمی‌کنند، بلکه تبدیل یک بازار بالغ برای ابزارهای خودکارسازی بارکاری جهت برآوردن زیرساخت‌های مدرن، برنامه و نیازهای داده هستند.
SOAPها نشان‌دهنده تکامل ابزارهای خودکارسازی بارکاری هستند که هدف آن‌ها مدیریت و خودکارسازی یک فرایند کامل کسب‌وکار است. این ابزارها تغییر از زمان‌بندی^[11] مبتنی بر زمان^[12] به هماهنگ‌سازی گردش کار مبتنی بر رویداد^[13] را در بر می‌گیرند که آن‌ها را برای نیازهای پردازش داده‌های بلادرنگ^[14] مناسب‌تر می‌کند. تیم‌های عملیات فناوری اطلاعات، تیم‌های مهندسی قابلیت اطمینان سایت^[15]، تیم‌های DevOps و تیم‌های خودکارسازی اختصاصی در I&O مصرف‌کنندگان اصلی SOAPها هستند. برخی از SOAPها قابلیت‌های خودکارسازی self-service را برای کاربران تجاری ارائه می‌دهند. موارد استفاده برای هر تیم ممکن است متفاوت باشد، اما در هر مورد SOAPها نه‌تنها کارهای دستی تکراری را حذف می‌کنند، بلکه چابکی کسب‌وکار را نیز افزایش می‌دهند.

 ویژگی‌ها و قابلیت‌های کلیدی SOAP

طبق راهنمای بازار گارتنر [5]، 6 قابلیت متمایز کلیدی برای SOAPها وجود دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهد شد:

هماهنگ‌سازی گردش کار: SOAPها نمایی یکپارچه برای طراحی و تنظیم گردش‌ کار در برنامه‌های متعدد، هم در زیرساخت داخلی و هم در ابر ارائه می‌دهند. ابزارهای گردش کار معمولا شامل یک طراح جریان گرافیکی برای طراحی گردش کار برنامه، به تصویر کشیدن وابستگی‌های متقابل و اتصال وظایف و منابع داده متفاوت هستند. به عنوان مثال از ابزارهای طراحی گردش کار می‌توان جهت استقرار^[16] و پیکربندی منابع محاسبه^[17]، شبکه و ذخیره‌سازی در یک پلتفرم ابر عمومی^[18] استفاده کرد.

خودکارسازی رویدادمحور: SOAPها می‌توانند فرآیندهای IT را که شامل مراحل دستی است (یا نیاز به اسکریپت نویسی دارند)، خودکار کنند. فعالیت‌هایی مانند تغییر و یا بازنشانی گذرواژه‌ها، اختصاص مجوزها^[19]، چرخاندن کلیدهای امنیتی و ایجاد کاربران. این ابزارها امکان انجام دوره‌ای کارهای خودکار یا ایجاد گردش کار بر اساس رویداد را فراهم می‌کنند.

خودکارسازی self–service: به کاربران تجاری، توسعه‌دهندگان و سایر تیم‌های درون فناوری اطلاعات این توانایی را می‌دهد که گردش کار خود را هماهنگ‌سازی کنند. SOAPها یک کنسول مدیریت self-service (با کنترل دسترسی مبتنی بر نقش) برای مدیریت نمایان بودن گردش کار خودکار، در اختیار کاربران قرار می‌دهند. به عنوان مثال، کاربران جهت بازنشانی گذرواژه خود دیگر نیازمند ثبت تیکت نیستند و این امر باعث می‌شود تیم‌های عملیات فناوری اطلاعات در حالی که بر کارهای باارزش‌تر تمرکز می‌کنند، بیشتر به نیازهای تجاری نیز پاسخ دهند.

زمان‌بندی، نظارت^[20]، دید^[21]، هشدار^[22]:   از قابلیت مشاهده در فرایندهای فناوری اطلاعات اطمینان پیدا کرده و به بهبود SLAها کمک می‌کند. برخی از SOAPها قابلیت نظارت، هشدار و زمان‌بندی خدمات را به‌صورت بلادرنگ از طریق یک برنامه تلفن همراه فعال می‌کنند.

ارائه منابع: این ویژگی SOAPها تضمین می‌کند که منابع، به‌شکل صحیح در محیط‌های ترکیبی و مبتنی بر ابر بدون دخالت دست برای بهینه‌سازی تخصیص بر اساس تقاضا تهیه و حذف شوند [6].

مدیریت خطوط لوله^[23] داده‌ها: انتقال فایل‌ها را خودکارسازی و خطوط لوله داده‌ها را هماهنگ‌سازی می‌کند. خط لوله داده، گروه‌بندی منطقی از فعالیت‌هایی است که به‌طور جمعی یک کار را انجام می‌دهند.

 ارائه‌کنندگان SOAP

طبق گزارش گارتنر [5] فروشندگان در این حوزه در حال تکامل قابلیت‌های خود برای سرعت‌بخشیدن به نیازهای بارکاری مبتنی بر ابر و خودکارسازی و پاسخگویی به‌صورت بلادرنگ هستند. هر فروشنده در جنبه خاصی از عملکرد SOAP (به‌عنوان مثال، گردش‌های کاری مبتنی بر رویداد، گستردگی زیرساخت و ادغام برنامه‌ها و مدیریت خطوط‌داده) دارای قدرت است. فهرستی از ارائه‌دهندگان SOAP در این گزارش آورده شده که به برخی از آن‌ها در این بخش اشاره شده است.

در بخش فروشندگان SOAP لیست شرکت‌های Activeeon ، Advanced Sys‌tems Concepts، ASG، AutomationEdge، BMC، Broadcom،  HCL Software، HelpSys‌tems-JAMS، Micro Focus، Red Hat، Redwood، Resolve، PagerDuty(Rundeck)، ServiceNow،  SMA Technologies،  S‌tonebranch و Tidal Software آمده است.

فروشندگان ارائه‌کننده سرویس‌های ابری نیز در حوزه SOAP محصولاتی دارند که لیست آن‌ها در جدول زیر قابل مشاهده است:

نام ارائه‌کننده	نام محصول، سرویس و یا راه حل
Amazon Web Services (AWS)	AWS Batch, Amazon Simple Workflow Service (SWF), AWS S‌tep Functions
Google Cloud Platform	Cloud Composer, Cloud Scheduler, Cloud Tasks
Microsoft Azure	Azure Automation, Azure Batch, Azure Logic Apps, Azure Data Factory

جدول1: محصولات فروشندگان ارائه‌کننده سرویس‌های ابری در حوزه SOAP

در بخش پروژه‌های متن‌باز^[24] نیز لیست پروژه‌های زیر آمده است:

نام ارائه‌کننده	نام محصول، سرویس و یا راه‌حل
Apache Software Foundation	Apache AirFlow
Linux Foundation	S‌tackS‌torm
SOS Berlin	JobScheduler
Software AG	Quartz

جدول2: محصولات پروژه‌های متن‌باز در حوزه SOAP

چگونه SOAP مناسب سازمان خود را انتخاب کنید؟

SOAPها به عنوان پایه استراتژی خودکارسازی یک سازمان طراحی شده‌اند و همه چیز را از زیرساخت‌ها و برنامه‌های مبتنی بر ابر گرفته تا مراکز داده در محل، ادغام و هماهنگ‌سازی می‌کنند. SOAPها باید به عنوان یکی از اجزای مهم تحول دیجیتالی بلندمدت سازمان تلقی شوند. بنابراین، موارد متعددی وجود دارد که کاربران فناوری هنگام انتخاب فروشنده SOAP باید در نظر بگیرند[7]:

پشتیبانی از زیرساخت‌های بومی ابر (Microsoft Azure ، Amazon AWS ،  (Google Cloud از طریق ادغام بومی یا دسترسی API low-code

ادغام‌های بومی در دسترس برای فناوری‌ها و زنجیره ابزار موجود سازمان

کیفیت پشتیبانی مشتری

ماندگاری و نقشه راه بلندمدت فروشنده برای توسعه محصولمقاله گروه تحقیقاتی Forres‌ter [8] نیز در رابطه با پیداکردن شریک درست در حوزه ارائه‌کنندگان هماهنگ‌سازی خدمات اشاره داشته اگر مدیران می‌خواهند به تعادل درستی بین کنترل و چابکی برسند باید رویکردهای هماهنگ‌سازی سرویس را بپذیرند. این یک وظیفه بزرگ است که رهبران فناوری نباید به تنهایی دست به کار شوند. همچنین یادآور شده‌اند سازمان‌ها برای کمک به ارائه‌دهندگان خدمات مراجعه می‌کنند و معمولا به روش‌های زیر به کمک نیاز دارند:

تخصص در فن‌آوری‌های جدید مانند نرم‌افزار به عنوان سرویس^[25] (SaaS)، تلفن همراه و کلان‌داده

قابلیت ادغام با هر دو سیستم ابری و قدیمی

سطح پشتیبانی و خدمات بالا

درنتیجه شرکت‌هایی را باید جهت همکاری انتخاب کرد که این نیازمندی‌‎ها را برآورده سازند.

نتیجه‌گیری

در آینده بسیار نزدیک، مجموعه فعالیت‌های سازمانی چه در حوزه راه‌اندازی، پشتیبانی و نگهداری زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و چه در حوزه کسب‌وکار و خدمات‌رسانی به مشتریان به‌صورت دستی و با برنامه‌های ایستا^[26] انجام نشده و خودکارسازی مبتنی بر رویداد و کسب‌وکار حاکم خواهد شد. نه‌تنها به دلیل اختلال در انجام فعالیت‌ها در حوزه فناوری اطلاعات بلکه بیشتر به دلیل پیچیدگی گسترده زیرساخت‌ها، استفاده از پلتفرم‌های هماهنگ‌سازی و خودکارسازی خدمات کمک کرده تا مدیریت ارتباطات و تعاملات بین سیستم‌های متفاوت در محیط‌های پیچیده ابری به درستی انجام شده و خطاهای احتمالی را تا درصد زیادی کاهش دهد. اکنون زمان مناسبی است که شرکت‌های حوزه فناوری اطلاعت پلتفرم‌ها و روش‌های خودکارسازی را مرور کرده و پلتفرم مناسب کسب‌وکار خود را انتخاب نمایند.

منابع

[1] intellias, (2020, November 11). Retrieved from https://intellias.com/it-automation-platform-orches‌tration/

[2] Watts, S. (2021, February 25). Retrieved from bmc: https://www.bmc.com/blogs/it-orches‌tration-vs-automation-whats-the-difference/

[3] Singh, G. (2020, December 1). Retrieved from https://www.xenons‌tack.com/insights/orches‌tration-vs-automation

[4] Nahum, O. (2018, June 27). Retrieved from https://cloudify.co/blog/orches‌tration-is-not-a-use-case-the-top-3-things-orches‌tration-is-not/

[5] Gartner, Market Guide for Service Orches‌tration and Automation Platforms, Manjunath Bhat, Daniel Betts, Hassan Ennaciri, Chris Saunderson, published 10 Augus‌t 2021, ID: G00726381[6] Jams. (2021, June 24). Retrieved from https://www.jamsscheduler.com/blog/service-orches‌tration-automation-platforms-what-are-why-matter/

[7] McHugh, B. Retrieved from https://www.advsyscon.com/blog/service-orches‌tration-automation/

[8] Forres‌ter Consulting S‌tudy: Service Orches‌tration: Increasing the Efficiency of Hybrid IT, July 2017.available from: https://www.fujitsu.com/global/imagesgig5/Fujitsu%20Service%20Orches‌tration%20TLP.pdf

[9] Redhat. (2019, October 15). Retrieved from https://www.redhat.com/en/topics/automation/ what-is-orches tration

---

پی‌نوشت

[1] On-premises
[2] Cloud
[3] Orches tration
[4] IT-driven
[5] Middleware
[6] End-to-End
[7] Infras tructure and Operations
[8] Runbook (مجموعه‌ای از رویه‌ها و عملیات معمول است که مدیر یا اپراتور سیستم انجام می‌دهد)
[9] Event-driven
[10] cloud-native
[11] Scheduling
[12] Time-based
[13] Event-based
[14] Real-time
[15] site reliability engineering
[16] Deploy
[17] Compute
[18] Public cloud
[19] Licenses
[20] Monitoring
[21] Visibility
[22] Alerting
[23] Pipelines
[24] Open source
[25] software-as-a-service
[26] Static schedules