رادار فنــــاوری
محیط بیرونی شرکتهای مخابراتی و اپراتورها با سرعت زیادی در حال تغییر و تکامل است. ورود رقبای جدید، تغییر در الزامات بازار و نیازهای مشتری و تحولات خیرهکننده فناوری، همگی باعث شده شرکتهای فعال در صنعت تلکام، در کنار نوآوری مداوم در پی راهبردهای فناورانه پابرجا (Robust Strategies) باشند. راهبردهایی که پاسخگوی تحولات حوزه فناوری بوده و با آگاهی از تغییرات آینده تدوین شده باشند. انجام رصد فناوری (Technology Scouting) به عنوان بخشی از هوشمندی فناوری (Technology Intelligence)، یک پیشنیاز مهم در تدوین راهبردهای فناورانه شرکتها بوده و این هوشمندی در فرآیندهای دیگر مانند تدوین نقشه راه و اخذ تصمیمات راهبردی در حوزه نوآوری و انتقال فناوری نقش بسزایی ایفا میکند.
ما در کمیته اجرایی رصد فناوری، پس از مرور مقالات متعدد در این حوزه و بنچمارک فعالیت رصد فناوری در شرکتهای تلکامی، به مدلی که در یکی از مقالات به عنوان روش بهکار گرفته شده در سه شرکت مخابراتی معرفی شده و دو شرکت معتبر مخابراتی دویچهتلکام و سیسکو نیز بر اساس همان مدل، رصد فناوری خود را پیریزی کردهاند، رسیدیم و آن را به عنوان مدل منتخب پذیرفتیم. شکل 1، اقتباسی از این مدل چهار مرحلهای است که در ادامه به توضیح هر مرحله میپردازیم.
شکل 1: فرآیند رصد فناوری و خروجیهای آن
شناسایی: طبق این مدل، شبکه رصدگران فناوری (از پژوهشگران مرکز تحقیق و توسعه، کارکنان و متخصصین همراه اول و شرکتهای تابعه و همچنین دانشگاهیان و شاغلین در کل صنعت ICT کشور)، فناوریهای نو و روندهای فناورانه را شناسایی و در قالب گزارشهای رصد فناوری برای ما ارسال میکنند.
انتخاب: در مرحله انتخاب، فهرستی از فناوریهای منتخب و توضیحات کوتاهی پیرامون آن جهت ارزیابی بعدی تهیه میشود. معیار این انتخاب بر اساس جدید بودن فناوری، توسعههای اخیر آن، امکان تحول در فناوریهای مکمل و درجه آگاهیبخشی گزارش فناوری صورت میگیرد.
ارزیابی: در این مرحله جزئیات بیشتری از فناوری رصد شده، مورد بررسی قرار میگیرد و مواردی همچون اطلاعات زمینهای پیرامون فناوری، بلوغ فناوری، میزان تحولآفرینی فناوری، نیاز شرکت به فناوری و کاربست فناوری در مجموعه همراه اول مد نظر قرار میگیرد.
انتشار: خروجیهایی فرآیند رصد فناوری در قالب فصلنامه فناوری همراه و همچنین گزارش رادار در اختیار کارکنان، مهندسین فنی، مدیران رده بالای شرکت، مدیران پروژههای تحقیق و توسعه قرار گرفته و در سطح وسیعی در اکوسیستم ICT و تلکامی کشور توزیع و منتشر میشود.
از این شماره، از رصدگران خواسته شد تا جدول 1 را برای هر گزارش رصد تکمیل کنند. در این جدول اطلاعاتی پیرامون فناوری رصد شده در چهار بخش ارتباط فناوری با کسبوکار فعلی همراه اول، قابلیت فناوری در ایجاد تحول، فاز بلوغ و توسعه فناوری و اقدام پیشنهادی رصدگر برای همراه اول در موضوع فناوری رصد شده اخذ شده و در تکمیل رادار فناوری استفاده میشود.
جدول 1: ویژگیهای فناوری رصد شده
رادار فناوری چیست؟
یکی از خروجیهای بصری فرآیند رصد فناوری که در شرکتهای فناورانه (tech-companies) مورد اقبال قرار گرفته، نموداری دایره یا نیمدایره شکل است که رادار فناوری نام دارد. این رادار مانند داشبوردی راهنمای تصمیمگیرندگان و پژوهشگران حوزه فناوریهای نو بوده و فرا-دادههایی از فناوریهای رصد شده را در حداقل سه جنبه بلوغ فناوری، حوزه فناوری و اهمیت فناوری به تصویر میکشد (شکل 2).
شکل 2: سه جنبه از اطلاعات رادار فناوری
بلوغ فناوری در چهار سطح «تحقیقات پایه و کاربردی»، «محصول مفهومی و اولیه»، «در حال آمادهسازی بازار» و «حضور کامل در بازار» دسته بندی شده و در شعاع رادار قرار میگیرد (شکل 2-الف). فناوریهای رصد شده به لحاظ بلوغ به صورت دایرهها یا نیمدایرههای متحدالمرکز در رادار دستهبندی میشوند و به این ترتیب پیدا کردن فناوریها و محصولات فناورانه قریب الوقوع در سمت مرکز رادار، محتمل خواهد بود.
حوزه فناوری که با توجه به موضوع هر شماره، دستهبندی میشود و روی قطاعهای رادار قرار میگیرد (شکل 2-ب). مثلا برای این شماره که ویژهنامه 5G است، با نظرات خبرگان این حوزه و با نگاهی به ادبیات آکادمیک، هر قطاع رادار به بخشهای مختلف شبکه شامل دسترسی (Access)، انتقال (Transport)، هسته شبکه (Core) و راهکارهای End 2 End اختصاص داده شده است.
اهمیت فناوری نیز، به کمک آیکونهایی با اشکال هندسی، رنگها و اندازههای مختلف در رادار فناوری به تصویر کشیده شده است (شکل 2-ج). این اطلاعات در سه بخش اقدام پیشنهادی رصدگر برای همراه اول در قبال این فناوری نو (با شکل هندسی)، ارتباط فناوری رصد شده با کسبوکار فعلی همراه اول (با رنگ آیکون) و قابلیت فناوری در ایجاد تحول (با اندازه آیکون) قابل نمایش است.
برای شماره حاضر که ویژهنامه 5G است، نمودار رادار فناوری در چهار بخش مختلف شبکه و برای هشت گزارش رصد که در فرآیند رصد فناوری، انتخاب و ارزیابی شدهاند در شکل 4 به نمایش در آمده است. اعداد 1 تا 8 نشان دهنده شماره هر یک مقالات بخش رصد فناوری بر اساس فهرست این شماره است. آنچنان که در شکل مشخص است، این هشت فناوری همگی به رنگهای نارنجی و فیروزهای بوده و در سطح تطابق زیاد و کامل با کسبوکار فعلی همراه اول قرار دارند. همچنین در هر چهار حوزه 5G، فناوریهایی رصد شده که حوزه دسترسی شبکه (Access) بیشترین تعداد را از آن خود کرده است. بهعلاوه، به لحاظ تحولآفرینی فناوری، تمام این هشت فناوری در سطح زیاد و متحولکننده ارزیابی شدهاند. از نقطه نظر اقدام پیشنهادی نیز، برای اکثر فناوریهای رصد شده، کسب آمادگی جهت ورود و انجام اقدام فوری از سوی رصدگران پیشنهاد شده است.
شکل 3: نمایی از رادار فناوریهای رصد شده در این شماره از فصلنامه فناوری همراه
