دسترسی بیسیم ثابت (FWA)؛ رقیب سرسخت فیبر
دسترسی بیسیم ثابت (FWA) سرویس ارائه خدمات پهنباند بیسیم بهصورت ثابت است. FWA با ارائه سرویسهای پهنباند پرسرعت و همچنین حذف نیاز به کابل و فیبر نوری، مهمترین رقیب روشهای سنتی ارائه اینترنت پهنباند مانند فیبر و DSL بهویژه در مواردی که زیرساخت ارائه خدمات پهنباند سیمی از طریق مس، فیبر یا راهحلهای ترکیبی وجود ندارد است که به روشی مقرون به صرفه اتصال بیسیم «آخرین مایل» را فراهم میکند. در این میان، سرویس FWA مبتنی بر نسل پنجم مخابرات بیسیم (5G) با ارائه 10 تا 100 برابر ظرفیت بیشتر نسبت به 4G، این پتانسیل را دارد که راهحلهای مقرون به صرفه FWA را در مقیاس وسیع فعال کند. از این رو، اپراتورهای مخابراتی بهطور گسترده در حال توسعه و بهرهبرداری از آن هستند.
سرویس FWA شبکه 5G به اپراتورهای شبکه این امکان را میدهد که پهنای باند فوقالعاده پرسرعت را در مناطق حومه شهر و مناطق کمتراکم فراهم نمایند و از برنامههای خانگی و تجاری پشتیبانی کنند.
این امر به جوامع بیشتری امکان میدهد از طریق یک اتصال فوق سریع و قابل اعتماد به اینترنت متصل شده و برنامههایی مانند پزشکی از راه دور و آموزش از راه دور را برای افراد بیشتری به ارمغان بیاورند. بر اساس گزارش GSMA که در فوریه 2022 منتشر شده است، در بازه زمانی 2020-2030 یکسوم کاربردهای 5G در حوزه FWA خواهد بود (شکل 1).
در جدول زیر، قابلیت بهرهبرداری هریک از سرویسهای FWA، URLLC، MIoT و eMBB در شبکه 5G در کاربردهای متنوع با امتیازدهی متخصصان GSMA مشخص شده است. نحوه امتیازدهی از 0 تا 6 به این صورت است که هرچه فناوری مورد نظر در ارائه سرویس موثرتر باشد امتیاز بیشتری به آن فناوری تعلق میگیرد. بهطور مثال، اهمیت URLLC در بخش کشاورزی بسیار پایین است. این در حالی است که در کاربردهای صنعتی نظیر رباتهای صنعتی که در آن، پارامتر پایین بودن تأخیر بسیار مهم است، امتیاز بالاتری دارد.
با توجه به جدول 1، میتوان نتیجه گرفت که از FWA در گستره وسیعی از کاربردهای 5G میتوان بهره گرفت.
در ادامه، به ویژگیهای کلیدی و تحولآفرین FWA مبتنی بر 5G در بازار ارائه دسترسی پهنباند میپردازیم.
شکل 1: سهم سرویسهای 5G در بازار در بازه زمانی 2020 – GSMA) 2030)
جایگزین روشهای سنتی موجود، نه مکمل
اگرچه سیاستگذاران و فروشندگان کابل معتقدند که FWA مکملی برای روشهای سنتی ارائه اینترنت سیمی پهنباند است، FWA با افزایش ظرفیت و ارائه قیمتهای رقابتی، توجه گستردهای را به خود جلب کرده است. در این راستا، در حال حاضر حدود 7 میلیون ارتباط FWA در ایالات متحده مستقر است. T-Mobile فقط یک سال پس از راهاندازی، در سهماهه اول سال 2022، یکمیلیون مشتری FWA را گزارش کرد. Verizon نیز در این بازه زمانی، 194هزار اشتراک FWA را ثبت نمود که 2.5 برابر سطح سهماهه چهارم 2021 است. AT&T نیم میلیون مشتری FWA دارد. انتظار میرود که FWA به زودی 10 درصد از تمام اتصالات پهن باند ایالات متحده را تشکیل دهد.
جدول 1: میزان بهرهبرداری از سرویسهای 5G در بخشهای مختلف (GSMA)
طیف فرکانسی
برای برقراری ارتباطات FWA میتوان از فرکانسهای رادیویی متنوعی بهره گرفت. اما عرضه این فناوری به شرایط اپراتورها از نظر دسترسی به فرکانسها و خدمات بیسیم موجود وابسته است. فرکانسهای مورد استفاده در FWA در حال حاضر، شامل باندهای 800 مگاهرتز، 1.8 گیگاهرتز و 2.1 گیگاهرتز برای مناطق روستایی و برون شهری و 2.3 گیگاهرتز و 2.6 گیگاهرتز برای مناطق شهری است.
سرویسهای FWA و اینترنت اشیاء
اگرچه مورد استفاده کنونی FWA ارائه سرویسهای پهنباند خانگی و اداری است (ویدئوکنفرانس، جلسات تصویری زنده و رسانههای اجتماعی)، اما این سرویس 5G قابلیت ارائه سرویسهای پر سرعت، با اطمینان بالا، امن و تأخیر کم را داراست. این بدان معنی است که میتوان از این فناوری در کاربردهایی نظیر پزشکی از راه دور پیشرفته، وسایل نقلیه خودران، واقعیت افزوده/ مجازی و بخشهای تولید و انرژی بهره گرفت.
ویژگی رقابتی با خدمات مبتنی بر کابل
ظهور و تکامل فناوریهای بیسیم منجر به کاهش قیمت در ارائه سرویسهای پهنباند میشود. قیمت فناوریهای بیسیم در شش سال گذشته تا 42 درصد کاهش یافته است. در کشورهایی که از DSL استفاده میکنند مانند آلمان و بریتانیا از FWA به عنوان «قاتل مس» یاد میشود زیرا ارائه سرویس پهنباند بیسیم با سرعت بالا نسبت به شبکههای DSL موجود مقرونبهصرفهتر است. AT&T اخیراً اعلام کرده است که ردپای مس خود را تا سال 2025 به نصف کاهش میدهد و Verizon تاکنون 4.5 میلیون مدار در شبکه خود را از مس ارتقا داده است. نروژ نیز در حال از کار انداختن تمام شبکههای DSL است.
