این نشست با محوریت شبکههای رادیویی و موضوعات مرتبط با این حوزه برگزار میشود. با توجه به سوابق ارزشمند حاضران و اطلاعات ایشان، در این جلسه به موضوعاتی نظیر مهمترین ترندها و فناوریهای نوظهور در حوزه شبکههای رادیویی و تأثیر آنها بر نحوه فعالیتها و عملیات در شبکه، تغییرات و تحولاتی که در بخش رادیویی درنتیجه معرفی اینگونه فناوریها صورت میگیرد، عمده فعالیتهای مرکز تحقیق و توسعه در این حوزه، مسئله بومیسازی محصولات حوزه رادیویی و درنهایت چالشهایی که در مسیر عملیاتی کردن تحولات جدید در شبکههای رادیویی مواجه هستیم، میپردازیم.
برای شروع، از آنجا که موضوع نشست شبکههای رادیویی است، لطفاً درخصوص این بخش از معماری شبکه برای مخاطبانمان صحبت کنید. میخواهیم بدانیم مرز شبکههای رادیویی در معماری چطور تعریف میشود؟
آقای کاردل: مطابق استانداردها معماری شبکه موبایل شامل 3 بخش دسترسی رادیویی شبکه (RAN)، زیرساخت (Transmission) و هسته (Core) است. معمولاً بخش زیرساخت نیز در قسمت دسترسی رادیویی شبکه قرار میگیرد. پس تمرکز حوزه رادیویی عمدتاً روی RAN و بخش زیرساخت است. البته امروزه با تغییرات فناوری و راهکارهای متنوعی که فراهم شده است، بسیاری از مسائل به حوزه [1]UE (شامل گوشیهای موبایل، مودم و با ظهور مفهوم IoT، سنسورها) برمیگردد. در حالی که عمده تمرکز اپراتورها همیشه بر نودهای بالادستی شبکه بوده است. به نظرم آنچه لازم است اپراتورها بیشتر مورد توجه قرار دهند، موضوع UE است. بنابراین ضروری است که اپراتورها برای پاسخگویی به نیازهای جدید، در ساختارهایشان بازنگریهایی داشته و این موضوعات را نیز مدنظر قرار دهند و به نوعی در نگاه end2end، تمامی اجزاء شبکه براساس service centric یا customer centric مورد توجه قرار گیرد.
آقای معینی: شبکه RAN که گاهی اوقات شبکه دسترسی نیز نامیده میشود عنصر رادیویی شبکه سلولی است و از نسل اول (1G) تا نسل پنجم (5G) تکامل یافته و تحولاتی داشته است. در معماری شبکه خارج از نوع فناوری و نسل آن، بخش شبکه رادیویی از سایت رادیویی تا اولین نود Core شبکه تعریف میشود. بهطور مثال در نسل اول از سایت BTS تا BSC و یا در نسل پنجم از gNB تا 5G Core تمامی عناصر و تجهیزات جز شبکه رادیویی میباشد.
صنعت مخابرات تقریباً هر ده سال دچار تحولاتی شده است. همراه اول برای پیش رفتن با این تغییرات و تحولاتی که در این صنعت بهطور مشخص در ده سال گذشته اتفاق افتاده است (گذاری که صنعت از 3G به LTE و پس از آن به 5G داشته است)، چه تمهیداتی در نظر گرفته است؟
آقای کاردل: همراه اول در مسیر تحول فناوریهای موبایل همواره سعی کرده است از فناوریها عقب نباشد و ساختار خود را متناسب با آنها چابک کند. در این راستا، همراه اول برنامه توسعهای در نظر گرفته است که در فازهای متفاوت، اقداماتی جهت بهکارگیری مناسب فناوریها و ارائه سرویس مناسب به مشتریان دارد. در این مسیر همراه اول همواره سعی کرده است روی توان نیروی انسانی داخلی برنامهریزی کرده و از آن استفاده کند. بر این اساس، بهطور متمرکز شرکت نقش اول کیفیت (NAK) شکل گرفته و مدیریت وقت شرکت سعی بر این داشت که افراد با تجربه را حتی از شرکتهای نوکیا و اریکسون در این شرکت جذب کند. شرکت نقش اول کیفیت بازوی اصلی همراه اول در حوزه توسعه، Optimization و عملیات است. نکته مثبت دیگری که تاسیس شرکت نقش اول کیفیت برای همراه اول داشت کمک به کاهش ریسک وندورها و افزایش قدرت همراه اول در خرید از وندورهای خارجی است. در فازهای بعدی توسعه و شرایط جدید بهوجود آمده در کشور با افزایش تحریمها، تمرکز بر موضوع بومیسازی افزایش یافت. با توجه به این موضوع که تمام اجزا شبکه در اختیار وندورهای خارجی بود، همراه اول تصمیم به بهرهگیری حداکثری از توان داخلی کشور برای تامین اجزای مورد نیاز توسعه شبکههای خود گرفت. این موضوع در ابتدا از حوزه آنتن شروع شد. سپس تجهیزات لایه انتقال مورد توجه قرار گرفتند و شرکتهای داخلی در این حوزه نیز ورود کردند. در حال حاضر حدود 1000 نقطه از شبکه انتقال همراه اول از شرکتهای داخلی تامین میشوند. کار بسیار خوبی که همراه اول در این حوزه انجام داده است تاسیس مرکز تحقیق و توسعه همراه اول است. همانطور که بسیاری از وندورهای بزرگ نیز در حدود 3 تا 5 درصد از درآمد خود را به این موضوع اختصاص میدهند. با تشکیل مرکز تحقیق و توسعه در همراه اول، پروژههایی که موجب چابکسازی بدنه اصلی شود توسط این مجموعه انجام میشود. امروزه بیشترین انتظاری که همراه اول از این مجموعه دارد پیشبرد فناوریهای جدید و تست و پایلوت آنها و کمک به همراه اول در خصوص توسعه راهکارها و فناوریهای نوظهور مانند Open-RAN و خروج از حالت تک-وندوری است. از دیگر موضوعاتی که ورود مرکز تحقیق و توسعه در آن کمک شایانی برای همراه اول است در حوزه بازارهای جدید[2] است. چون تمرکز اصلی اپراتور روی کسب و کار اصلی[3] و ارائه سرویسهای اصلی مکالمه، پیامک و دیتا است. مرکز در این بخش میتواند به همراه اول کمک کند که مثلا در حوزه IoT و NB-IoT، در ورتیکالهای مختلف ورود کرده، با شرکتهای ارائهدهنده سرویس و راهکار همکاریهایی شکل دهد و آزمایش سرویسهای جدید را تا رسیدن به یک پایلوت مناسب و قرارگیری در بدنه اصلی پیش ببرد.
حال که در مورد تغییرات نسلها و تاثیرشان بر فعالیتهای سازمان صحبت کردیم، این تحولات حتماً منجر به تغییراتی در بخش رادیویی شبکه (RAN) نیز شدهاند. لطفاً در خصوص مهمترین تحولات این بخش برای ما توضیح دهید.
آقای کاردل: چرخه فناوریها در صنعت مخابرات به صورتی است که نسلهای جدید، هر 5 سال رونمایی، هر 10 سال تجاریسازی و هر 20 سال هم معمولا از اوج خود فاصله گرفته و از بازار خارج میشوند. با این سرعتی که در تغییرات فناوری وجود دارد، وندورها به سمتی رفتهاند که در طراحی و ساخت تجهیزات، نسلهای آینده را نیز در نظر بگیرند تا تجهیزاتشان با نسلهای آتی نیز سازگار باشد. این روند در تجهیزات بخشهای مختلف به طرق مختلف صورت میگیرد. مثلا در لایه Core، تغییرات معمولاً به صورت نرمافزاری و لایسنسی اتفاق میافتد. در حوزه انتقال، تغییر فناوری خود را با افزایش ظرفیت نشان میدهد و روند بهطوری است که ظرفیتسازی شبکه انتقال نیز با کمترین تغییرات نرمافزاری انجام شود. بخشی که هنوز کاملاً به این سمت نرفته است بخش RAN است. این قسمت هنوز در اختیار کامل وندورها است. البته الان این موضوع در حوزه RAN هم در حال تغییر است و وندورها تغییرات در نسل جدید RAN را مبتنی بر لایسنس کردهاند و نسلهای جدید RAN عموماً از نسلهای متفاوت شبکه پشتیبانی میکنند.
به نظر شما مهمترین روندها در حوزه شبکههای رادیویی کدامها هستند؟ در آینده چه فناوریهایی نقش اساسی بر روند تکامل شبکههای رادیویی خواهند داشت؟
آقای معینی: از مهمترین روندها و فناوریهایی که روی شبکه رادیویی تاثیر میگذارند میتوان به 5G، AI، edge computing، IoT، AR/VR اشاره نمود که حوزههای کاربردی جدید مانند شهرهای هوشمند[4] و عمل جراحی از راه دور[5] موتور پیشران آنها به حساب میآیند. تمام این فناوریها مستقیماً روی شبکه رادیویی تاثیر گذارند و برای رسیدن به آنها تغییرات و بهروزرسانیهای گستردهای مانند اجرای [6]cRAN، vRAN[7]، open RAN و [8]SDN در این لایه از شبکه نیاز است.
مهمترین موضوعی که این روزها در موردش صحبت میشود، 5G، توسعه آن و تاثیراتی است که بر فعالیتهای سنتی اپراتورها دارد، به نظر شما برای عملکرد موفق در این حوزه چه موضوعات و ملاحظاتی را باید در نظر گرفت؟
آقای کاردل: موضوعی که در 5G نسبت به نسلهای گذشته بسیار اهمیت مییابد مسئله تجاریسازی و درآمدزایی از حوزه کسب و کار سازمانی[9] است. مسئلهای که در 5G با آن مواجهایم هزینههای بسیار بالای پیادهسازی و توسعه آن است. پس برای موفقیت در توسعه این فناوری باید بر نحوه تجاریسازی آن توجه ویژه داشته باشیم. از طرفی مشکلی که اپراتور در کشور با آن مواجه است موضوع آمادگی بازار است. در واقع در شرایطی که شرکتهای دیگر مثلا در حوزه فولاد، کشاورزی و نظایر آن با مشکلاتی مانند عدم امکان فروش محصولات و خدمات خود به خارج از کشور مواجه هستند، درآمدی که انتظار دارند حاصل نمیشود و سرمایهگذاری برای فناوریهای جدید صرفه اقتصادی برایشان ندارد. پس اپراتورها در توسعه فناوریهایی مانند 5G، با شرایطی روبه رو هستند که ممکن است بازار جذابیت داشته باشد ولی قادر به سرمایهگذاری در توسعه آن نباشد. به هر حال، نمیتوان از این مسئله عبور کرد و 5G را پیادهسازی نکرد. با این وجود که هنوز به صورت کامل توسعه 5G توجیه اقتصادی ندارد و اکوسیستم باید آماده شود اپراتورها برای همگام ماندن با فناوری، باید به این سمت حرکت کنند. پس باید حواسمان به موضوع درآمدزایی از بازارهای جدید و ساخت رشته درآمدهای جدید باشد.
آقای معینی: به نظرم در حال حاضر تمرکز عمده کشورها در جهان بر 5G است که هر چه در مورد آن صحبت کنیم اصل مطلب بیان نمیشود. موضوعی که در نسل جدید با آن مواجه هستیم مسئله سرویس محور[10] بودن آن است. به این معنی که در نسل جدید، برای ارائه سرویسهای متنوع، نیازمند تغییر در شبکه هستیم و تغییر در شبکه، تغییر فناوریها را به دنبال دارد. بنابراین تغییرات شبکه متناسب با سرویس های متناظر خواهد بود. مثلا برای ارائه سرویسهای جدید، ابتدا باید فناوریهایی مانند Cloudification، Virtualization و SDN اتفاق بیفتد. در خصوص 5G نیز این اتفاق باید بیفتد. الان تقریباً 50 درصد سازمانها 5G را فقط برای بهینه سازی فرایند موجودشان میآورند و کمتر کاربردها و سرویسهای جدید را مدنظر قرار میدهند. پس ترندی که ما از آن صحبت میکنیم باید ابتدا یوزکیس آن اتفاق بیفتد و سپس اپراتورها و سازمانها سراغ آن بروند که در حال حاضر خیلی این روند جاری نشده است. مثلا در حوزه IoT سازمانها آماده سرمایهگذاری نیستند و این انتظار را از اپراتورها دارند. پس اپراتورها در این مورد، باید در ایجاد نیاز نیز فعال باشند و سرویسهای 5G را به هر هزینهای ایجاد کنند. زیرا در موضوع 5G دیگر نباید تنها به فروش داده به صورت خام اکتفا کرد. تا زمانی که یوزکیسها ایجاد نشود این تفاوت احساس نمیشود. به هر حال ترندها از کنار سرویس ها خواهند آمد. مثلا با فناوری slicing در 5G، [11]QoS چندین بعد میشود چون برای سرویسهای مختلف نیاز شبکه متفاوت خواهدبود و برای نیازهای مختلف sliceهای متفاوت استفاده خواهد شد. اصلا چنین مواردی در زمان 4G تعریف نشده بود. به عنوان مثال، در نمایشگاه الکامپ امسال، ما در غرفه همراه اول تجربه MEC[12] را به بازدیدکنندگان نشان دادیم که چه تغییری ایجاد خواهد کرد. پس برای رفتن سراغ فناوریهای جدید ابتدا باید سرویسها را ایجاد کنیم. به نظر میرسد که اپراتورها باید در ایجاد این نیازها و توسعه یوزکیسها پیشگام باشند.
مهمترین چالشهایی که اپراتورها در مسیر توسعه 5G با آن مواجه هستند چه مسائلی است؟
آقای کاردل: مشکل اصلی اپراتورها در ایران مسئله تعرفه است. چون بیش از 10 سال است که تعرفه این صنعت تغییر نکرده است. باید به این موضوع توجه داشت که اپراتورها بنگاه اقتصادی هستند و با افزایش قابل توجه هزینههای خرید و نگهداری، نیاز است به طریقی این موضوع برایشان جبران شود. پس تا زمانی که تعرفه با تورم اقتصادی کشور متناسب سازی نشود، سرمایهگذاری روی فناوریهای جدید برای اپراتور بسیار مشکل است. الان تمام سرمایه گذاریهایی که اپراتور دارد با ریسک بالا است و این ریسک ها سمت اپراتور است که از سود خود بزند وام های کلان بگیرد تا از فناوری عقب نماند. نکتهای که وجود دارد این است که سازمانهای بالادستی مثلا وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دولت باید به کمک اپراتورها بیایند. توسعه 5G با یک کلید اتفاق نمیافتد. برای پیادهسازی 5G تمام لایههای شبکه باید توسعه و ارتقاء پیدا کند که هزینههای بسیار بالایی به دنبال دارد. برنامه همراه اول 2000 سایت 5G میباشد. اما مشکلی که در این حوزه داریم آماده نبودن صنایع است. پس اپراتورها باید به موضوع آمادگی سمت صنایع توجه ویژه داشته باشند و به سمت کسب و کارهای نوظهور که در حوزه فناوری اتفاق میفتد بروند. برای این موضوع به نظرم استفاده از توان تحقیق و توسعه برای پیادهسازی پایلوتها بهترین گزینه است.
لطفا در خصوص تحقیق و توسعه روی حوزه رادیویی و مهم ترین مسائلی که در این سالها با آن مواجه بودهاید بفرمایید.
آقای سلیمینژاد: تفاوتی که پروژههای حوزه رادیویی با حوزه های دیگر دارد این است که پروژه باید 100 % به نقطه نهایی برسد تا آماده بهرهبرداری شود. مثلاً در ساخت یک لینک رادیویی، این لینک باید پاسخگوی تمامی الزامات محیطی، فنی، امنیتی و نظایر آن باشد تا بتوان از آن در شبکه تجاری استفاده کرد. پس این حوزه با توسعه سرویسهای نرمافزاری که عملکرد آن را در فرایند توسعه آنها بهبود میدهند، متفاوت است. همچنین تا سالیان قبل در کشور همتی برای بومی سازی محصولات رادیویی نبوده است و به همین دلیل اکوسیستم بزرگ و فعالی داخل کشور در این حوزه شکل نگرفته و شرکتهای فعال زیادی نیز وجود ندارد. مشکل دیگری که وجود دارد مسئله اعتماد است که باید شکل بگیرد. معمولا شرکتهای داخلی نگران این مسئله هستند که در صورت حضور بازیگران بزرگی مانند اریکسون، بازار شرکتهای داخل به چه شکل میشود. در کنار تمام این مسائل، فناوری منتظر ما نمانده و به سرعت توسعه پیدا میکند و این توسعه نیازمند تجهیزات جدید خواهد بود. پس با تغییر فناوری و سرعتی که توسعه آن دارد، هم باید به فکر توسعه زیرساختهایمان باشیم و هم شرکتها و اکوسیستم تقویت شود و اعتماد متقابلی میان اپراتور و شرکتهای فعال شکل بگیرد که اپراتور میتواند روی شرکتها حساب کند و شرکتها نیز از حمایت اپراتور برخوردار خواهند بود. در این میان، تجهیزات تست و ساخت نیز باید توسعه پیدا کند و مهمترین مسئله به صورت کلان این است که باید بازار این تجهیزات نیز توسعه یابد. حتماً باید به بازارهای بزرگتر فکر کرد تا بتوان مسئله را حل کرد.
در خصوص اهمیت شکلگیری بازارهای جدید صحبت کردید، همراه اول برای این مسئله چه تمهیداتی داشته است؟
آقای سلیمی نژاد: اساساً مرکز تحقیق و توسعه همراه اول با همین ایده تاسیس شد. در این 3 سال که از ایجاد مرکز میگذرد ابزارهای متفاوتی مانند گرنت و تشکیل هستههای پژوهشی برای پیشبرد اینگونه اهداف شکل گرفته است. موضوع دیگری که همراه اول امسال شروع کرده است، بورسیه دانشگاهی و حمایت از دانشجویان نخبه است. ما سال گذشته در مرکز جشنواره ایده تا محصول را داشتیم که کمک خوبی در شکل گرفتن بازار برای شرکتها بود. در این فرایند، حتی به تیمهایی که ایدههایشان متناسب نیازها و فعالیتهای ما نبود کمک کردیم تا بتوانند به شرکتهای مرتبط وصل شوند. در کنار اینها، هستههای پژوهشی در دانشگاهها شکل گرفتند و سعی کردیم در پروژههایی که در مرکز کار میکنیم ترجیحاً به سمت پروژههایی برویم که حداقل داخل همراه اول بازار خوبی داشته باشد. لذا تقریبا تمام پروژهها به جز آنهایی که از نوع رصد فناوریهای نوظهور هستند یا نیاز امروز همراه اولاند یا خیالمان راحت است که در 5 سال آینده در سبد نیاز آنها وجود دارد. از این راه است که برای شرکتها اطمینان ایجاد میکنیم. سه هاب اصفهان، بهشتی و شیراز هم در این مسیر بازوی کمکی همراه اول هستند و از مجموعههایی که کوچکتر هستند و زیرساخت لازم را ندارند، حمایت میکنند. در مجموع، کار مشکلی است که حمایت همهجانبه میخواهد. از مدیران داخل مجموعه همراه اول گرفته تا اکوسیستم ICT کشور. امیدوارم که در آینده شاهد اتفاقات خوبی در این مسیر باشیم.
در حال حاضر عمده تمرکز اداره شبکههای رادیویی در مرکز تحقیق و توسعه همراه اول در چه حوزهای است؟ رفع کدام یک از نیازهای شرکت همراه اول در اولویت این اداره قرار دارد؟
آقای سلیمی نژاد: ماموریتی که برای اداره ما در نظر گرفته شده است، متناظر با قسمت Core به بالای شبکه است، یعنی محصولاتی که در حوزه باند پایه، رادیو، آنتن و شبکه انتقال قرار میگیرد. در این راستا، یکی از سبد پروژههای ما مرتبط میشود با حوزه انتقال شامل بخش رادیوی 18 و 23 گیگ، لینک رادیویی باند فرکانسی e[13] و پروژه [14]FSO. در بخش RAN، تمرکز خوبی روی موضوعات باند پایه و [15]RRU داشتیم که امیدواریم به زودی تستهای پایلوتش را انجام دهیم. در مورد آنتن نیز، پروژه های خیلی خوبی داشتیم که به سفارشگیری تعداد بالایی آنتن رسید. در این حوزه، پروژههای R&D هم داریم که یکی از آنها آنتنهای هایبرید است و امیدواریم به صورت پتنت آن را ثبت کنیم. در این میان، نیمنگاهی هم به 6G داشتهایم، مثلا پروژه RIS[16] را داریم که فعلاً در مرحله تحقیق و توسعه است. از دیگر حوزههای مهمی که امسال تمرکز ویژهای بر آنها داریم، Open RAN و موضوعات مرتبط با با 5G، از [17]AAU تا base band 5G است که در خصوص Open RAN، در حال تدوین نقشهراهی جهت پایلوت و بومیسازی آن هستیم. موضوعات دیگر نیز به زیر پروژههایی شکسته شده و سعی داریم برای انجام آن از ظرفیتهای موجود در کشور نیز بهره برداری کنیم. کار خیلی سختی است ولی امیدواریم و تلاش میکنیم که به نتیجههای خوبی منتج شود.
حال که صحبت از بومی سازی و تولید محصولات داخلی شد، در حال حاضر چند درصد از المانهای شبکه بومیسازی شدهاند؟ شما به عنوان نمایندهای از معاونت فنی همراه اول، استفاده از محصولات تولید داخل را در بخش رادیویی شبکه چگونه میبینید؟
آقای معینی: در حال حاضر، در لایه RAN، در قسمت تجهیزات غیرفعال[18] بیشتر محصولات به صورت بومی استفاده میشود. مثلا SFPهایی که مصرف میکنیم (از کابل، کانکتور، فیبر الی آخر) کاملاً از داخل تامین میشود و از وندور خارجی خریداری نمیکنیم. در مجموع، بومیسازی در بخش رادیویی نسبت به قسمتهای دیگر شبکه سهم بیشتری داشته است. مثلا این سهم در لایههای IP Backbone یا Core ناچیز است ولی در بخش رادیویی بسیار بیشتر است و معاونت فنی و به ویژه اداره کل طرح و مهندسی رادیویی به مسئله بومیسازی توجه ویژه داشته و از این موضوع استقبال میکند. کسانی که در این اداره کل هستند خودشان زمانی تجربه R&D داشتهاند و از این رسوب دانش حمایت میکنند. البته ارتباط بین ما و تولیدکننده داخل باید به گونهای باشد که همانطور که ما از آنها حمایت میکنیم، از سمت تولیدکننده داخل نیز این تمایل به همکاری دیده شود. اگر این دو طرف به یک همگرایی خوبی برسند به نتایج خوبی میرسیم. در سمت ما سعی بر این است که یک نیازمندی بلند مدت حداقل یک ساله دیده شود و به تولیدکننده داخل این فرصت داده شود که هم روی R&D کار کند و هم برای تامین تجهیزات آن برنامهریزی کند.
در مورد تولید داخل صحبت کردیم و در خلال صحبت ها به این موضوع اشاره شد که باید بین اهدافی که اپراتور تعیین میکند و فعالیتهای شرکتهای داخلی یک همگرایی صورت بگیرد و مسیرها به هم نزدیک باشند، از نظر شما چه نوع همکاریهایی میتوانند مؤثرتر باشند، (همکاری با صنعت و شرکتها (Industrial partnership) یا همکاری با هستههای دانشگاهی (Academic research))؟ چه پیشنهادی جهت هرچه بهتر شدن و مؤثرتر شدن نقش شرکتها و توسعه رابطه دانشگاه و صنعت دارید؟
آقای کاردل: این سوالتان را اینگونه جواب میدهم که در حال حاضر اکثر شرکتهای فعال در حوزه بومیسازی توسط اساتید دانشگاه اداره میشوند و این ارتباط بین دانشگاه و صنعت برقرار شده است. چون نیاز بنگاههای اقتصادی به ویژه در خصوص اپراتورها که تغییر فناوری در آنها بسیار سریع است، دیگر با روشهای سنتی قابل حل نیستند و نیاز است که دانشگاهها که دانش روز دارند ورود کنند. پس الان بهویژه در پروژههای حوزههای بومیسازی، ارتباط تنگاتنگی با دانشگاهها دارند و ارتباط بین صنعت و دانشگاه برقرار شده و شرکتها دانش روز را دارند. ولی اینکه آیا مسئله اپراتورها را حل میکنند یا نه، این موضوع پله به پله در حال پیشروی است. همانطور که آقای معینی هم اشاره کردند، در حوزه passive، استفاده حداکثری از تجهیزات بومیسازی داریم. در مورد نودهای فعال[19] نیز به واسطه کاربردهای جدید مانند صنعت ویدیو با ترافیک عظیمی مواجه هستیم که به فناوریهای جدید و موضوع HighCap نیازمند میشویم. حال این فناوری جدید چطور پیاده میشود؟ قطعا به دانش اساتید دانشگاه و مراکز تحقیقات و به فرم بهتر قوای مراکز تحقیق و توسعه نیاز است. باید به این مسئله هم توجه داشته باشیم که تحقیق و توسعه همانطور که از نامش مشخص است، مجموعههای revenue based یا benefit based نیستند و باید اپراتورها در این حوزهها سرمایهگذاری کنند تا پاسخگوی نیاز آینده شان باشد.
مهمترین چالشهای اداره شبکههای رادیویی در پروژههایی که با همکاری دانشگاهها انجام میشوند، کدامها هستند؟ راهکار شما جهت رفع این چالشها چیست؟
آقای سلیمینژاد: در این حوزه، مشکلات ما در چند دسته قرار میگیرد. از مهمترین آنها مشکلاتی است که به دلیل قانونهای بینمان ایجاد میشود. در واقع شخصیت حقوقی ما و قواعد دانشگاهها منجر به یک سری مشکلات رگولاتوری میشود. از این موضوع که بگذریم، چون دانشگاههای ما معمولا در لبه فناوری کار میکردند و خیلی درگیر تولید و صنعتیسازی نبودهاند، وقتی پروژهها را سمت دانشگاه میبریم در حالی که مشکلات فنی و گرههای فنیاش حل میشود، قابلیت تولید و توسعه پیدا نمیکند. این در حالی است که پروژههای ما معمولاً از جنسی هستند که باید به تولید برسند تا در شبکه مورد بهرهبرداری قرار بگیرند. به نظرم لازم است دانشگاهها را با شرکتها پیوند دهیم تا خروجی دانشگاه در شرکت تولید شود و به بهرهبرداری برسد. در مجموع، در حال حاضر فرایند مشخص و تعریف دقیقی از این موضوع وجود ندارد و مشکلی که داریم این است که پروژه را تا یک جایی پیش میبریم ولی فرایند مشخصی وجود ندارد که تولید انبوه و صنعتیسازی پروژهها به چه شکلی انجام شود. برای حل این مشکل لازم است این اکوسیستم کمکم شکل گرفته و هماهنگ شود.
یکی از مشکلات عمدهای که در این حوزه وجود دارد فاصله میان علایق دانشگاهیان و اساتید و نیازهای صنعت است. راه حلی برای این موضوع دیده شده است که این دو موضوع به هم نزدیک شود؟
آقای سلیمینژاد: این موضوع یک مشکل قدیمی است. چون در دانشگاه معیارهای ارزیابیای که وجود دارد متفاوت است و معمولا به ترندهای دانشی روز اهمیت داده میشود که با نیاز امروز صنعت ما فاصله دارد. ما در مرکز تحقیق و توسعه برای حل این مشکل، مسیری در پیش گرفتهایم که هم این آمادگی را ایجاد کنیم که دانشگاهها در حوزههای لبه فناوری پروژه انجام دهند و هم روی هستههای پژوهشی سرمایهگذاری میکنیم که یک تیمی شکل بگیرد و تیمها را کمک میکنیم به سمت تشکیل استارتاپ بروند. من فکر میکنم با این رویکرد، کم کم دانشگاه ها هم رقبت پیدا میکنند که همسو با نیازهای صنعت به لحاظ زمان و منابع سرمایهگذاری کنند. در این موضوع هابهای دانشگاهی نیز کمک ما هستند. امیدوارم این مشکل در آینده خیلی کمتر شود.
برای سخن آخر، اگر نکته مهمی در نظر دارید که در این گفتوگو بدان پرداخته نشد، ممنون میشوم با ما به اشتراک بگذارید.
آقای کاردل: این جلسه باعث شد در کنار کارهای عملیاتی روزمره به موضوعات آینده پژوهی و فناوریهای جدید و اهمیت آنها در توسعه شبکه بپردازیم. در این راستا برای همگام ماندن با تغییرات فناوری باید نگاهمان به تحقیق و توسعه باشد تا بتوانیم در آینده به صورت تجاری از فناوریهای جدید در شبکه بهرهبرداری کنیم. مورد دیگری که نیاز به توجه ویژه دارد، اهمیت تغییرات فناورانه در مدل کسب و کار شرکتها است. به نظرم مشکل اصلی عدم حرکت اپراتورها در کسب و کارهای جدید مدل کسب و کارشان است. محصول اصلی اپراتورها و منبع درآمدشان سرویسهای مکالمه و دیتا است و تا زمانی که تعرفه تغییر نکند اپراتورها نمیتوانند به راحتی وارد کسب و کارهای جدید شوند. انتظار ما از سازمانهای بالادستی این است که این مسائل اپراتورها را هم در نظر بگیرند. تغییرات فناوری هزینه دارد و کسب و کار جاری اپراتور باید پاسخگوی این هزینهها باشد. وقتی درآمد و هزینه اپراتورها با هم نخواند، اپراتورها نمیتوانند به این سمت حرکت کنند و صنعت تلکام دچار مشکل میشود. از طرفی باید به این موضوع نیز توجه کنیم که هر چه زودتر تحقیق و توسعه روی فناوریهای جدید صورت گیرد، آمادگی برای توسعه نسلهای جدید شبکه بیشتر شده و در رشد اقتصاد دیجیتال کشور نیز تاثیر به سزایی خواهد داشت.
آقای معینی: موضوع مهمی که باید به آن توجه داشته باشیم، همگرایی فعالیتها در بخشهای متفاوت سازمان است. هماهنگی در معاونتهای سازمان اصلی اساسی است که باید در نظر داشت. در این راستا، تشکیل مرکز تحقیق و توسعه و نزدیکی و همگرایی آن با تمام معاونتها به ویژه معاونت فنی مهندسی اتفاق خوبی است که منجر به شناسایی سریع نیازها و پیشبرد آنها تا رسیدن به راهکارهای مناسب میشود. همانطور که وندورهای بزرگ، مراکزی داخل دانشگاهها تاسیس میکنند و با نزدیکی فیزیکی که ایجاد میکنند، موجب نزدیکی فکری و همگرایی فعالیتها میشوند.
آقای سلیمینژاد: از نگاه تحقیق و توسعه، فرایند بومی سازی در حوزه شبکه رادیویی، کار بسیار سنگینی است که نیاز به صبر و حوصله و همچنین حمایت جدی در تمام لایهها از مدیران ارشد تا کارشناسان دارد. در کنار حمایتها، از سمت اکوسیستم تحقیق و توسعه نیز همت بزرگ میطلبد. با تلاشهایی که در حال انجام است، امیدوارم راهی که شروع شده است به خوبی به ثمر نشسته و دیگر گرفتار مسئله وابستگی به وندورها نباشیم و با افتخار بتوانیم از محصولات داخلی استفاده کنیم.
پینوشت
[1] User Equipment
[2] New Business
[3] Core Business
[4] Smart Cities
[5] Remote Surgery
[6] Cloud RAN
[7] Virtualized RAN
[8] Software-Defined Networking
[9] Business to Business (B2B)
[10] service oriented
[11] Quality of Service
[12] Multiple-access Edge Computing
[13] eband
[14] Free-Space Optical communication
[15] Remote Radio Unit
[16] Reconfigurable Intelligent Surface
[17] Active Antenna Unit
[18] Passive
[19] Active
