سطوح هوشمند بازشکل پذیر یا RIS[1] که با عنوان سطوح منعکسکننده هوشمند یا IRS[2] نیز شناخته میشوند، ساختاری برنامهپذیر هستند که امواج الکترمغناطیس (EM[3]) تابیده شده به آنها را کنترل میکنند. با قرار دادن این سطوح با توجه به نیاز در فضاهایی بین فرستنده و گیرنده میتوان کیفیت سیگنال دریافتی در سیستمهای مخابرات بیسیم را بهبود بخشید. از طرفی امروزه توپولوژی شبکههای مخابرات سیار بر اساس سلولبندی استوار است. عواملی مانند محدودیت توان، محدودیت پهنای باند و تعداد زیاد کاربران باعث میشود که از سیستمهای سلولی جهت پوششدهی مناطق استفاده کرد. یکی از معایب سیستمهای سلولی ضعف در پوششدهی با کیفیت مناسب برای کاربران در مرز سلولها میباشد. یکی از روشهایی که در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل جدید (مانند 6G[4]) جهت برطرف کردن این ضعف پیشنهاد میشود، سیستمهای مخابرات بیسیم بدون سلول است. این روش باعث پوشش یکنواخت و مطلوبی برای تمامی کاربران با سرعت انتقال داده خیلی خوب می شود. در این مقاله قصد داریم به معرفی فناوری RIS، سیستم مخابرات بیسیم چندورودی-چندخروجی انبوه بدون سلول (CFmMM[5]) و درنهایت سیستم ترکیبی RIS-CFmMM بپردازیم.
کلیدواژه: سیستمهای مخابرات بیسیم 6G، فناوری RIS، سیستم مخابرات بیسیم CFmMM و سیستم مخابرات بیسیم RIS-CFmMM.
رشد روز افزون فناوری و نیازهای امروزه بشر باعث شده است که دسترسی به یک شبکه مخابرات پرسرعت امری حیاتی و ضروری باشد. به عنوان مثال هوش مصنوعی(AI[6]) و اینترنت همهچیز (IoE[7]) بدون داشتن یک بستر مخابراتی پرسرعت نمیتوانند به خوبی هدفهای خود را دنبال و پیادهسازی کنند. بنابراین اهمیت دستیابی به سرعت انتقال داده بالا امری ضروری است. در این راستا در آینده نزدیک سیستمهای مخابرات 6G نسبت به سیستمهای مخابرات 5G دارای پهنای باند بیشتر، سرعت انتقال داده بیشتر، بازدهی طیف بیشتر، ظرفیت بیشتر، تاخیر کمتر، پوششدهی بهتر و مقاومت بهتر در برابر تداخل را خواهند داشت. تمامی این پیشرفتها مدیون پیشرفت در طراحی فرستنده و گیرندههای نسلهای جدید سیستمهای مخابراتی است. از طرفی یکی از قسمتهای مهم و اثرگذار در طراحی هر سیستم مخابراتی، کانال مخابراتی است. در طراحی فرستنده و گیرنده سیستمهای مخابراتی تمهیدات مختلفی صورت میگیرد تا با اثرات مخرب کانال[8]مقابله کرده و سیگنال مناسبی را دریافت کرد. یکی از پیشنهاداتی که اخیرا در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل جدید مانند 6G جهت بهبود و مقابله با اثرات مخرب کانال پیشنهاد میشود فناوری RIS است. فناوری RIS برای سیستمهای Beyond 5G[9] و 6G در نظر گرفته شدهاند که در فرکانسهای چند ده گیگاهرتز تا تراهرتز کار میکنند. در این فرکانسها سیگنال ارسالی به شدت تحت تاثیر تضیعف کانال قرار میگیرند و حتی توسط موانع ممکن است به طور کامل قطع شوند. بنابراین در این شرایط، فناوری RIS میتواند کیفیت سیگنال ارسالی را بهبود بخشد. این صفحات هوشمند در مکانهای مختلف مانند خیابانها، ساختمانها، بر روی دیوارها، محیط داخل خانه و غیره قابل استفاده هستند. از طرفی با تمامی تمهیداتی که در طراحی سیستمهای مخابرات بیسیم سلولی در نظر گرفته میشود، کاربرانی که در مرز سلولها قرار دارند از کیفیت مطلوب سیگنال برخوردار نیستند. با توجه به نیاز روز افزون کاربران به دسترسی به شبکههای مخابرات پرسرعت، برطرف کردن این مشکل از مهمترین دغدغههای طراحان سیستمهای مخابرات بیسیم سلولی است. از اینرو اخیرا سیستمهای CFmMM که در آنها مناطق سلولبندی نمیشوند و تمامی کاربران توسط تمامی نقاط دسترسی (AP[10]) یا ایستگاههای پایه (BS[11]) سیگنالدهی میشوند پیشنهاد شدهاند. مسلما در طراحی چنین سیستمهایی محدودیتها و چالشهایی وجود دارد اما در این سیستمها تمامی کاربران بهطور یکنواخت و با کیفیت مطلوبی سیگنالدهی میشوند. سیستم ترکیبی RIS-CFmMM از مزایای فناوری RIS و سیستم CFmMM استفاده میکند که در این مقاله به بررسی آن میپردازیم. در ادامه ابتدا به معرفی فناوری RIS یا IRS میپردازیم. سپس سیستم CFmMM را مورد بررسی قرار میدهیم. پس از آن سیستم ترکیبی RIS-CFmMM را تشریح میکنیم و در انتها به نتیجهگیری میپردازیم.
فناوری RIS
در یک تقسیمبندی فناوری صفحات هوشمند را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد: 1-فناوری LIS[12] و 2-فناوری RIS. فناوری LIS یا صفحات هوشمند بزرگ از دو قسمت اصلی صفحات و تولید کننده سیگنال تشکیل شدهاند. به عبارت دیگر فناوری LIS به عنوان صفحات فعالی در نظر گرفته میشوند که هر کدام از عناصر تشکیل دهنده آن امکان دریافت و ارسال اطلاعات را دارند. یکی از ویژگیهای این صفحات این است که اثر تزویج متقابل[13] و همبستگی[14] آنتنهای استفاده شده در این صفحات قابل صرفنظر کردن هستند به طوری که آرایه آنتنها را میتوان بزرگ در نظر گرفت[1]. این صفحات در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل 6 (6G) به دلیل نیاز به تاخیر کم (Low latency) و سرعت انتقال داده بالا در ارسال و دریافت اطلاعات میتوانند بسیار پرکاربرد باشند. سطوح هوشمند از تعداد زیادی عناصر منعکسکننده (آنتن های کوچک میکرو استریپ[15]) تشکیل شدهاند که به یک مدار که امپدانس آن تغییر میکند متصل هستند. بر خلاف فناوری LIS، صفحات استفاده شده در فناوری RIS غیرفعال میباشند به این معنا که بدون نیاز به یک منبع تولید انرژی، عمل انعکاس امواج تابیده شده را انجام میدهند و با اصلاح فاز سیگنال دریافتی و بهبود توان آن، کیفیت سیگنال را بهبود میبخشند.
شکل1: (صفحات aRIS یا IRS b) صفحات LISا[1]
.نکته بسیار مهم و اساسی در این صفحات این است که زاویه امواج منعکس شده توسط یک واحد پردازش که رشته بیتهایی[16] را تولید میکند قابل تنظیم میباشد. در شکل 1 مقایسهای بین صفحات IRS و LIS را مشاهده میکنیم. همانطور که میبینیم در فناوری LIS منبع تولید سیگنالی وجود دارد که میتواند بر روی سیگنال دریافتی کارهایی مانند تقویت کردن سیگنال دریافتی، حذف نویز و غیره را انجام دهد و سپس سیگنال را در جهت مورد نظر ارسال کند. فناوری RIS به دلیل عدم نیاز به منبع تولید سیگنال RF دارای ویژگیهایی مانند سادگی، قابل پیادهسازی و مقرون به صرفهتر بودن نسبت به فناوری LIS میباشد. بنابراین در ادامه این مقاله تمرکز ما بر روی فناوری RIS خواهد بود. ساختار یک صفحه RIS در شکل 2 نشان داده شده است. در شکل 3 نحوه استفاده از صفحات RIS زمانی که یک مانع بین فرستنده و گیرنده وجود دارد و مسیر مستقیمی (LOS[17]) بین فرستنده و گیرنده وجود ندارد نشان داده شده است. برای عمل انعکاس در سلولهای RIS از سه روش مختلف 1-چرخش مکانیکی 2- مواد کاربردی مانند کریستالهای مایع و گرافن 3-قطعات الکترونیکی مانند PIN[18] دیودها، ترانزیستورهای FET[19] و سوئیچ های MEMS[20] میتوان استفاده کرد. در عمل روش سوم به دلیل پاسخ زمانی سریع، تلفات کم انعکاس، مصرف انرژی کم و هزینه ساخت مناسب مورد استقبال بیشتری قرار گرفته است.
شکل 2: ساختار صفحات RIS یا IRS در شبکههای مخابرات بیسیم [2]
شکل 3: کاربرد فناوری RIS زمانی که مسیر LOS بین فرستنده و گیرنده وجود ندارد [3]
شکل 4: دیودهای PIN مورد استفاده در سلولها به همراه مدار معادل آنها در دو حالت روشن و خاموش [4]
دیودهای PIN میتوانند در دو حالت روشن و خاموش مطابق شکل 4 قرار گیرند که باعث ایجاد شیفت فازی به اندازه مضرب π بر حسب آنکه روشن یا خاموش باشند بر روی سیگنال دریافت شده میشوند.
شکل 5: نمایی از یک سلول RIS به همراه ابعاد آن [3]
فرکانس سوئیچینگ دیودهای PIN میتواند بیشتر از 5 مگاهرتز باشد. به عبارتی زمان سوئیچینگ کمتر از 2/0 میلیثانیه خواهد بود که این زمان بسیار کوچکتر از زمان همدوسی[21] کانال بیسیم که در حدود میلیثانیه است خواهد بود و مشکلی در دریافت سیگنالها ایجاد نمیکند. در شکل 5، یک سلول صفحه RIS به همراه ابعاد آن بهطور دقیقتر نمایش داده شده است.
بخش مهم دیگر فناوری RIS قسمت کنترلر آن میباشد که تنظیمات لازم جهت انعکاس موج تابیده شده به آن را انجام می دهد. نمایی از مدار کنترل صفحات هوشمند RIS در شکل 6 آورده شده است.
شکل 6: نمایی از مدار کنترل صفحات RISا[3]
شکل 7: استفاده از فناوری RIS یا IRS در دو مسیر بالارونده و پایینرونده [4]
شکل 7، نمایی از کاربرد RIS در دو مسیر فراسو [22]و فروسو [23]را نشان میدهد. توجه به این نکته ضروری است که صفحات RIS میتوانند در دو حالت غیرفعال (در مسیر بالارونده) و شبه غیرفعال مطابق شکل 8 طراحی و مورد استفاده قرار گیرند[4]. در حالت شبه غیرفعال (شکل a) بر روی صفحات RIS یا IRS سنسورهایی وجود دارد که سیگنال دریافتی را اندازه گرفته و به BS میتواند گزارش یا فرمان دهد. به عبارت دیگر یک ارتباط دو طرفه بین صفحات RIS با BS وجود دارد که میتوانند تنظیمات لازم را جهت دریافت سیگنال بهتر انجام دهند در حالیکه در حالت غیرفعال (شکل b)، یک ارتباط یک طرفه از BS به صفحات RIS جهت تنظیمات لازم وجود دارد. پروتکلهای مربوط به این دو حالت در شکل 8 نمایش داده شده است. نکته جالب دیگر از کاربرد صفحات هوشمند در شبکههای مخابرات بیسیم این است که در یک ارتباط نقطه به نقطه میتوان از یک یا چند RIS مطابق شکل 9 استفاده کرد.
شکل 8: پیکربندی صفحات RIS یا IRS در دو حالت عملی (a) شبه غیرفعال و (b) غیرفعال به همراه پروتکلهایشان [4]
شکل 9: دو حالت مختلف استفاده از صفحات RIS یا IRS در یک ارتباط نقطه به نقطه [4]
شکلهای 10 و 11 به ترتیب نمایشی از کاربردهای مختلف فناوری RIS یا IRS در فناوریهای شبکههای مخابرات بیسیم آینده و نمایی کاملتر از کاربرد آنها در موقعیتها و محیطهای مختلف را نشان میدهند. نکته مهم دیگری که بایستی به آن اشاره کرد این است که در سیستمهای مخابرات بیسیم 6G انتظار میرود اینترنت همهچیز[24]انبوهی از وسایل مختلف را به هم متصل کند. به عبارت دیگر وسایل هوشمند متعدد با ظرفیت انرژی محدود داریم که بحث تامین انرژی آنها در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل جدید مهم و ضروری است. از این رو انتقال انرژی به صورت بیسیم (WET[25]) یک فناوری کلیدی برای برطرف کردن این نیاز در شبکههای مخابرات بیسیم نسلهای جدید (مانند 6G) میباشد[6]. در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل جدید انتقال داده و انرژی SWIPT[26] را خواهیم داشت که در شکل 10 نیز نمایش داده شده است. همان طور که میبینیم فناوری RIS در این راستا نیز میتواند کمک کننده به شبکه باشد. در شکل 12 چند حالت مختلف برای طراحی صفحات RIS در جهت ارسال و دریافت اطلاعات و جذب انرژی نمایش داده شده است. همانطور که میبینیم دو نوع عنصر متفاوت برای داده و انرژی داریم که نحوه چیدمان آنها بر روی صفحات RIS حالتهای مختلفی را نشان میدهد. در نوع 1 عناصر داده و انرژی کاملا مجزا از یکدیگر قرار گرفتهاند.
شکل 10: کاربردهای مختلف RIS یا IRS در فناوریهای شبکههای مخابرات بیسیم آینده [5]
شکل 11: نمایش کاربردهای فناوری RIS در محیطها و موقعیتهای مختلف [4]
در نوع 2، این چیدمان به صورت بلوکبندی شده است. درنوع 3، همانگونه که مشاهده میکنیم این عناصر به صورت متناوب بر روی صفحات RIS پراکنده شدهاند.
شکل 12: چیدمانهای مختلف عناصر داده و انرژی بر روی صفحات RISا[6]
شکل 13: نرخ داده قابل دسترس برحسب تعداد عناصر بر روی صفحات RIS یاIRS در کانالهای مختلف مخابرات بیسیم [4]
یکی از معیارهای بسیار مهم در شبکههای مخابرات بیسیم میزان نرخ ارسال داده میباشد. شکل 13، میزان نرخ ارسال داده بر حسب تعداد عناصر موجود (N) بر روی صفحات RIS را در کانالهای مختلف مخابرات بیسیم نشان میدهد. همانطور که میبینیم با افزایش تعداد عناصر و در نتیجه آن، افزایش ابعاد صفحات، میزان نرخ ارسال دادهها افزایش مییابد. از طرفی ابعاد صفحات و هزینه ساخت آنها میتواند محدودیتهایی را برای طراحی سیستم ایجاد کند. نکته مهم دیگری که میتوان به آن اشاره کرد این است که میزان تاخیر شبکه با استفاده از RIS کاهش مییابد. نتایج شبیهسازی در شکل 14 این ویژگی مهم را که درشبکههای مخابرات بیسیم نسلهای جدید (مانند 6G) بسیار مهم میباشد را نشان میدهد[2]. همانطور که مشاهده میکنیم با افزایش تعداد عناصر برروی صفحات RIS میزان تاخیر کاهش مییابد. معیار مهم دیگری که می توان در اینجا به آن اشاره کرد نسبت توان سیگنال به نویز (SNR[27]) می باشد. درشکل 15 مشاهده میکنیم که میزان SNR دریافتی با افزایش تعداد عناصر بر روی صفحات، افزایش مییابد.
شکل 14: مقایسه میزان تاخیر در شبکه بر حسب تعداد عناصر RIS یا IRSا[2]
شکل 15: متوسط SNR دریافتی بر حسب تعداد عناصر RISا[2]
شکل 16: a) سیستمهای سلولی و b) سیستمهای CFmMMا[1]
سیستمهای Cell Free Massive MIMO
سیستمهای مخابرات سیار سلولی همانطور که از اسم آنها مشخص است بر پایه شبکه سلولبندی استوار هستند. در این شبکهها هر منطقه به تعدادی سلول تقسیم بندی میشود که توسط BS ها در سلولها سیگنالدهی میشوند. عواملی مانند محدودیت توان، طیف فرکانسی محدود و تعداد زیاد کاربران باعث میشود که از سیستمهای سلولی جهت پوششدهی و سرویسدهی کاربران استفاده شود. با تمام مزیتهای شبکههای سلولی، معایب یا نقصهایی در این سیستمها وجود دارد. یکی از مهمترین معایب آنها این است که اگر کاربری در مرز سلولها قرار گیرد میزان سیگنال دریافتی ضعیف خواهد بود ضمن اینکه روز به روز تقاضا برای دریافت نرخ ارسال داده بیشتر در حال افزایش است. از طرفی نیاز روزافزون به پوششدهی بهتر و یکسان در تمامی مناطق تحت پوش میباشد. یک پیشنهاد در سیستمهای مخابرات سیار نسل جدید 6G جهت بهبود پوشش سیگنالدهی بهتر، استفاده از شبکههای مخابرات بدون سلول (Cell Free) میباشد.
در شبکههای CFmMM[28] کاربر فقط به یک BS یا AP متصل نیست بلکه تمامی BS ها یا AP ها امکان سرویس دهی به کاربر را دارند. در شکل 16 سیستمهای سلولی و بدون سلول به طور ساده نمایش داده شده است. همانطور که مشاهده میکنیم در شبکه CFmMM تمامی نقاط دسترسی (AP) به یک واحد پردازش مرکزی (CPU[29]) متصل هستند.
(a) conventional cell-free massive MIMO system
(b) scalable cell-free massive MIMO system
[7] CFmMM شکل 17: دو ساختار پیشنهادی برای سیستمهای
در طراحی سیستمهای CFmMM ساختارهای مختلفی قابل بهکارگیری است که درادامه به دو مورد اشاره شده است. 1-روش TDD[30] و FDD[31] مرسوم بر پایه CFmMM که مطابق شکل 17(a) از تعداد زیادی AP که تعداد کمتری کاربر را سرویسدهی میکند تشکیل شده است. 2-سیستم CFmMM مقیاس پذیر. هر چند روش اول دارای بازدهی خوبی است ولی زمانی که تعداد کاربران زیاد است مناسب نیست. به همین دلیل در روش پیشنهادی دوم مطابق شکل 17(b) کلاسترهای مجازی در نظر گرفته میشود تا بتوان ظرفیت بیشتری داشت. در طراحی سیستم CFmMM جهت ارسال و دریافت دادهها می توان دو حالت مختلف متمرکز و غیرمتمرکز را در نظر گرفت. در شکل 18، نمایی از مراحل این دو روش ترسیم شده است[8]. همانطور که میبینیم در روش متمرکز (a) تمامی پردازشهای لازم در واحد پردازش مرکزی انجام میشود. در شبکههایی که میزان کاربران و دادهها زیاد است جهت کاهش بار محاسباتی واحد پردازش مرکزی، میتوان از روش غیرمتمرکز استفاده کرد. همانطور که در شکل 18(b) میبینیم بخشی از محاسبات و پردازشها در نقاط دسترسی ([32]AP) انجام میشود که در نتیجه آن، بار محاسباتی واحد پردازش مرکزی کاهش مییابد.
شکل 18: مراحل ارسال و دریافت دادهها در دو حالت a) متمرکز و b) غیرمتمرکز [8]
سیستمهای مبتنی بر CFmMM و RIS
در سیستمهای مخابرات بیسیم نسل جدید مانند 6G از فرکانسهای بالا جهت دسترسی به پهنای باند بیشتر استفاده خواهد شد. از طرفی کارکردن بر روی فرکانسهای بالا مانند موجهای میلیمتری[33] و تراهرتز[34] محدودیتهایی را بر روی طراحی سیستم مانند جذب و تضعیف بیشتر سیگنالهای ارسالی توسط موانع و برد کمتر سیگنالها ایجاد میکند. بنابراین با توجه به اینکه در سیستمهای CFmMM از تعداد زیادی نقاط دسترسی (AP) جهت پوششدهی مناطق استفاده میشود میتوان مشکل کاهش برد سیگنالها و تضعیف آنها را تا حدی حل کرد. در این راستا استفاده از فناوری RIS میتواند کمک بزرگی به بهبود کیفیت سیگنالهای ارسالی سیستم باشد. بنابراین سیستم پیشنهادی RIS-CFmMM میتواند به عنوان یک ساختار جدید در سیستمهای مخابرات سیار نسل جدید (مانند 6G) مورد استفاده قرار گیرد. شکل 19 نمایشی از نحوه استفاده از فناوری RIS در یک شبکه مخابرات بیسیم CFmMM را نمایش میدهد [9]. همانطور که میبینیم میتوان از یک مدار کنترلر جهت تنظیمات و کنترل چندین RIS استفاده کرد. در شکل 20، مراحل ارسال و دریافت داده و جذب انرژی در سیستم RIS-CFmMM را مشاهده میکنیم. در یک شبکهRIS-CFmMM میتوان حالتهای مختلفی در چیدمان و طراحی صفحات RIS که ارسال و دریافت داده و انرژی را بر عهده دارد، در نظر گرفت. در شکل 21، سه روش مختلف نمایش داده شده است. در روش اول (متمرکز[35]) یک صفحه بسیار بزرگ RIS داریم که از
شکل 19: استفاده از فناوری RIS در یک شبکه CFmMMا[9]
تعداد زیادی عنصر (سلول) تشکیل شده است. در روش دوم (غیرمشارکتی-گسترده شده[36]) از صفحات کوچکتر RIS در جاهای مختلف بسته به نیاز سیستم، استفاده شده است که ارتباطی بین این صفحات وجود ندارد. در روش سوم (مشارکتی-گسترده شده[37]) همانطور که میبینیم از همان صفحات RIS روش دوم استفاده میشود با این تفاوت که این صفحات توسط مسیرهای فیزیکی یا بیسیم به یک واحد کنترلر متصل شدهاند. در عمل روش متمرکز برای شبکههای کوچکتر با تعداد کاربر زیاد و متمرکز مناسب است در حالی که روشهای مشارکتی برای شبکههای بزرگتر دارای بازدهی بهتری هستند.
شکل 20: مراحل ارسال و دریافت داده و انرژی در سیستم RIS-CFmMMا[6]
شکل 21: حالتهای مختلف در چیدمان و طراحی صفحات RIS در یک شبکه RIS-CFmMMا[6]
نتیجهگیری
امروزه پیشرفت فناوریها به همراه افزایش نیازهای بشر در دنیای دیجیتال باعث شده است که همواره دسترسی به یک شبکه مخابرات پرسرعت امری بسیار مهم و ضروری باشد. در آینده نزدیک سیستمهای مخابرات بیسیم 6G را خواهیم داشت. سیستمهای نو ظهوری که نسبت به سیستمهای 5G دارای برتریهایی مانند سرعت انتقال داده بیشتر، پهنای باند بیشتر، تاخیرکمتر، ظرفیت بیشتر، پوششدهی بهتر و موارد دیگر میباشند. در این راستا در سیستمهای 6G فناوریها و پیشنهادات متنوعی ارئه میگردند تا بتوان سیستمهای حال حاضر را بهبود بخشید. در این مقاله جهت نزدیک شدن به این هدف، فناوری RIS و سیستمهای مخابرات بیسیم CFmMM مورد بررسی قرار گرفت. همانطور که دیدیم با کمک فناوری RIS میتوان در نقاطی که به عنوان مثال موانع و ساختمانهایی وجود دارد و امکان نصب AP یا BS نمیباشد، کیفیت سیگنال دریافتی را بهبود بخشید. همچنین دیدیم که با کمک سیستمهای CFmMM میتوان ضعف سیستمهای سلولی در پوششدهی مطلوب در مرز سلولها را برطرف کرد و به کاربرانی که در این مناطق هستند خدمات و پوششدهی سیگنال مناسبتری داشت. نکته دیگری که در این مقاله اشاره شد این بود که با ترکیب فناوری RIS و سیستمهای CFmMM نتایج بهتر و موثرتری در بهبود شبکههای مخابرات بیسیم نسل جدید خواهیم داشت.
منابع
[1] Y. Zhao, W. Zhai, J. Zhao, T. Zhang, S. Sun, D. Niyato, and K.Y. Lam “Comprehensive Survey of 6G Wireless Communications”, subarXiv: 2101.03889v2 [eess.SP] 16 Feb 2021.
[2] S. Basharat, M. Khan, M. Iqbal, U. S. Hashmi, S. A. R. Zaidi, and I. Robertson, “Exploring reconfigurable intelligent surfaces for 6G: State-of-the-art and the road ahead,” IET Communications, vol. 16, no. 13, pp. 1458-1474, 2022.
[3] G. Trichopoulos, P. Theofanopoulos, B. Kashyap, A. Shekhawat, A. Modi, T. Osman, S. Kumar, A. Sengar, A. Chang, and A. Alkhateeb, “Design and Evaluation of Reconfigurable Intelligent Surfaces in Real-World Environment,” IEEE Open Journal of the Communications Society, vol. 3, pp. 462–474, 2022.
[4] Q. Wu, Sh. Zhang, B. Zheng, Ch. You, and R. Zhang, “Intelligent Reflecting Surface-Aided Wireless Communications: A Tutorial” IEEE Transactions on Communications, vol. 69, no. 5, pp. 3313-3351, 2021.
[5] M. Munochiveyi, A. Ch. Pogaku, D. Do, A. Le, M. Voznak, and N. Nguyen, “Reconfigurable Intelligent Surface Aided Multi-User Communications: State-of-the-Art Techniques and Open Issues”, IEEE Access, Vol. 9, pp. 118584-118605, 2021.
[6] E. Shi, J. Zhang, Sh. Chen, J. Zheng, Y. Zhang, D. Ng, and B. Ai, “Wireless Energy Transfer in RIS-Aided Cell-Free Massive MIMO Systems: Opportunities and Challenges”, IEEE Communications Magazine, Vol. 60, no. 3, pp. 26-32, 2022.
[7] H. He, X. Yu, J. Zhang, Sh. Song, and Kh. B. Letaief, “Cell-Free Massive MIMO for 6G Wireless Communication Networks”, IEEE Journal of Communications and Information Networks, vol. 6, no. 4, pp. 321-335, 2021.
[8] Sh. Chen, J. Zhang, J. Zhang, E. Bjornson, and B. Ai, “A survey on user-centric cell-free massive MIMO systems”, ScienceDirect Digital Communications and Networks, Vol. 8, no. 5, pp. 695-719, 2022.
[9] S. Jin, D. Yue, and H. Nguyen, “RIS-Aided Cell-Free Massive MIMO System: Joint Design of Transmit Beamforming and Phase Shifts”, IEEE Systems Journal, Vol. 17, no.
پینوشت
[1] Reconfigurable Intelligence Surfaces
[2] Intelligent Reflecting Surfaces
[3] Electromagnetic waves
[4] 6th generation mobile network
[5] Cell Free Massive Multiple Input Multiple Output
[6] Artificial Intelligence
[7] Internet of Everything
[8] Channel
[9] 5th generation mobile network
[10] Access Point
[11] Base Station
[12] Large Intelligent Surfaces
[13] Mutual coupling
[14] Correlation
[15] Microstrip antenna
[16] Codeword
[17] Line Of Sight
[18] Positive Intrinsic Negative
[19] Field Effect Transistor
[20] Microelectromechanical systems
[21] Coherence time
[22] uplink
[23] Downlink
[24] Internet of Everythings
[25] Wireless Energy Transfer
[26] Simultaneous wireless information and power transfer
[27] Signal to Noise Ratio
[28] CFmMM
[29] Central Processing Unit
[30] Time Division Duplexing
[31] Frequency Division Duplexing
[32] mmWave
[33] Thz
[34] Centralized RIS
[35] Non-Cooperative Distributed RIS
[36] Cooperative Distributed RIS
[37] Non-Cooperative Distributed RIS
